Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz <p>„Filologia Polska” – jako seria w dwóch odmiennych formułach – to setki stron studiów i dziesiątki analiz; przyciągnęła wielu autorów – intelektualistów środowisk lokalnych i reprezentantów innych ośrodków naukowych z kraju i zagranicy. Tytuł powołanego właśnie do istnienia periodyku wskazuje zatem tradycję, do jakiej postanowiliśmy się odwoływać (akcentując tym samym swoistą ciągłość), wskazuje także na ewolucyjną zmianę, która stanowi swoisty znak czasów. Rocznikowy kształt „Filologii Polskiej” wynika poniekąd z już wprowadzonych i nadal dokonujących się reform szkolnictwa wyższego oraz stosowanych obecnie systemów standaryzacji. Oby ten duch przemian korzystnie wpłynął na świat nauki – na ludzi ją kreujących, tendencje rozwojowe i, co najważniejsze, wyniki badań. Chcielibyśmy, aby każdy kolejny tom czasopisma zawierał serię studiów, tworzącą wieloautorską monografię.</p> Uniwersytet Zielonogórski pl-PL Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego 2450-3584 <p>Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.</p> <p>Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.</p> Geneza kanonu Pisma świętego http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/105 <p>Współczesne badania biblijne i teologiczne zwracają ożywioną uwagę na proces formowania się kanonu Pisma Świętego, zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu. Zauważamy w tym procesie kluczową rolę odgrywaną przez „regułę wiary” („regułę prawdy”), która stopniowo stała się kryterium weryfikującym pisma chrześcijańskie, umożliwiając jasne wskazanie tych, które mogą być uznane za podstawę wiary i życia Kościoła. Kluczową rolę w określeniu kanonu odegrali: Tertulian, Klemens Aleksandryjski, Hipolit Rzymski i Orygenes. Efektem ich poszukiwań biblijno-teologicznych stało się wypracowanie koncepcji kanonu w znaczeniu doktrynalno-literackim. W sprzyjających okolicznościach kulturowych i politycznych w pierwszej połowie IV wieku został on oficjalnie przyjęty w Kościele, stając się zasadą jego wiary i życia oraz konfrontowania się z otaczającym go światem.</p> Janusz Królikowski Prawa autorskie (c) 2021 Janusz Królikowski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 47 65 10.34768/fp2021a1 Dlaczego „dzień śmierci” jest lepszy niż „dzień urodzenia”? Aksjologia Koheleta w świetle przysłów z Koh 7: 1-4 http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/106 <p>Artykuł analizuje w sposób egzegetyczny fragment Koh 7, 1-4 z Księgi Koheleta. Fragment ten stanowi swoiste zaprzeczenie wielokrotnie powtarzającego się w całej księdze refrenu o „marności nad marnościami”. Kategoryzacja pewnych idei jako „lepsze” od innych może być dowodem na względność aksjologii Koheleta, która na pierwszy rzut oka absolutyzuje uniwersalny brak wartości czegokolwiek. Wyższość „dobrego imienia” nad „kosztownym olejkiem” zaprzecza rzekomemu bezsensowi (marności, ulotności) wszystkiego. Dogłębna analiza innych porównań zawartych w tekście („dzień śmierci lepszy od dnia narodzin”, „lepiej iść do domu żałoby niż do domu wesela”) pokazuje, że fragment o pozornie pesymistycznym charakterze, ze względu na uwznioślenie śmierci, może być zinterpretowany również w innym kluczu. Szczegółowe badanie słownictwa użytego (w języku starożytnym hebrajskim) pozwoliło również ukazać różne poziomy metafor użytych w tekście.</p> Piotr Żelazko Prawa autorskie (c) 2021 Piotr Żelazko https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 67 76 10.34768/fp2021a2 Nazwy własne jako nośnik wartościowania i emocjonalności w listach Joachima Lelewela http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/108 <p>Przedmiotem artykułu są zagadnienia związane z tekstowymi użyciami propriów jako nośników wartościowania i emocjonalności w listach Joachima Lelewela adresowanych do krewnych oraz przyjaciół i znajomych. Eksplicytnymi wykładnikami funkcji emotywno-ekspresywnej są odpowiednio nacechowane formanty słowotwórcze oraz morfemy fleksyjne. Emotywizację i aksjologizację sygnalizują ponadto nazwy własne umiejscowione w sąsiedztwie określeń wartościujących. Kontekstualnemu uwartościowaniu propriów służą między innymi wypowiedzi wykrzyknikowe, powtórzenia i nagromadzenie onimów. Wyraźnym sygnałem subiektywizacji wypowiedzi są nazwy własne w użyciu metaforycznym i metonimicznym oraz onimy wpisane w strukturę porównania. Niekiedy nośnikiem emocjonalności i wartościowania może być znaczenie asocjacyjne propriów.</p> Violetta Jaros Prawa autorskie (c) 2021 Violetta Jaros https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 79 94 10.34768/fp2021a3 Schetynówką do jaroszewiczówki na Palikotówkę za kuroniówkę. Rzeczowniki z sufiksem -ówka motywowane nazwiskami polityków http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/109 <p>W artykule podejmuję problemy derywatów utworzonych za pomocą sufiksu -<em>ówka</em> motywowanych nazwiskiem polityka. Łącznie zgromadziłam 53 takie jednostki, które zostały poświadczone w 86 znaczeniach. Reprezentują one różne kategorie, między innymi nazwy dróg (<em>gierkówka</em>, <em>schetynówka</em>), willi (<em>cyrankiewiczówka</em>, <em>jaroszewiczówka</em>), kwot finansowych (<em>wałęsówka</em>, <em>religówka</em>), alkoholi (<em>Palikotówka</em>, <em>Misiewiczówka</em>) i nazwy broni (<em>batorówka</em>, <em>kościuszkówka</em>). Najwięcej znaczeń mają takie formacje, jak: <em>tuskówka</em>, <em>korfantówka</em> i <em>kuroniówka</em>. Popularność tego zabiegu jest rezultatem bogatych konotacji, jakie mają podstawy słowotwórcze. Znaczenia derywatów są zatem zależne od wiedzy oraz od szeroko pojętego kontekstu.</p> Małgorzata Dawidziak-Kładoczna Prawa autorskie (c) 2021 Małgorzata Dawidziak-Kładoczna https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 95 111 10.34768/fp2021a4 Czy nacjonalizm może być wartością? O nacjonalizmie w słownikach i współczesnej publicystyce http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/110 <p>Tekst został poświęcony pojęciu nacjonalizmu oraz jego semantycznemu profilowaniu w słownikach i najnowszej publicystyce. Leksykografowie definiują <em>nacjonalizm</em> jako termin neutralny lub wartościujący ujemnie. Eksplikacja zawierająca pozytywną ocenę pojawia się wyłącznie w słowniku politologicznym z okresu międzywojennego, którego autor był działaczem endeckim. We współczesnych tygodnikach opinii dominuje traktowanie nacjonalizmu jako antywartości – publicyści przypisują mu takie cechy jak wrogość i agresja w stosunku do przedstawicieli innych narodów, posługiwanie się strachem, bliski związek z totalitaryzmem oraz nieuczciwe podszywanie się pod inne postawy społeczne. Użycia neutralne leksemu <em>nacjonalizm</em> są znacznie rzadsze, z kolei traktowanie pojęcia jako pozytywnej wartości opartej na miłości do ojczyzny zbyt incydentalne, by można je uznać za wyraźną tendencję w dyskursie publicznym.</p> Laura Polkowska Prawa autorskie (c) 2021 Laura Polkowska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 113 132 10.34768/fp2021a5 Wartości moralne w publicystyce Teresy Torańskiej na łamach paryskiej „Kultury” http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/113 <p>Celem artykułu jest analiza wartości moralnych obecnych w publicystyce Teresy Torańskiej, która ukazywała się na łamach paryskiej „Kultury”, miesięczniku wydawanym przez Redaktora Jerzego Giedroycia w Instytucie Literackim w Paryżu. Wartości moralne utożsamiane z takimi pojęciami, jak dobro i wolność, zostały poddane analizie ilościowej i jakościowej. Przeprowadzone badania pozwoliły określić najczęściej wykorzystane pojęcia (dobro i wolność), sposób ich rozumienia przez rozmówców oraz dziennikarkę. Dalsze analizy umożliwiły zwrócenie uwagi na warsztat dziennikarski i niezależność jako cechy publicystyki Teresy Torańskiej.</p> Ewelina Górka Prawa autorskie (c) 2021 Ewelina Górka https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 133 141 10.34768/fp2021a6 Ekologia jako wartość – językowe środki wartościujące w wybranych artykułach w czasopiśmie „Victor Junior” http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/118 <p>Ekologia stanowi istotny element życia współczesnego człowieka, a kształtowanie postaw proekologicznych należy rozpoczynać już od najmłodszych lat życia. Z taką inicjatywą wychodzi między innymi czasopismo „Viktor Junior” (adresowane do dzieci w wieku 10-12 lat), które na swoich łamach wiele miejsca poświęca zagadnieniom przyrody, ochrony środowiska itp. W artykule analizie poddano wybrane artykuły dotyczące problematyki szeroko pojmowanej przyrody opublikowane w roku 2020. Przyjrzano się środkom językowym, za pomocą których dokonywane jest pozytywne wartościowanie zarówno postaw proekologicznych, jak i środowiska naturalnego. Badania pokazały, jak w prosty i nienachalny, odarty z patosu sposób można przekazywać wartości ekologiczne młodemu pokoleniu.</p> <p class="streszczeniePL" style="text-align: left; line-height: normal;" align="left"><span style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman','serif';">&nbsp;</span></p> Beata Grochala Prawa autorskie (c) 2021 Beata Grochala https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 143 151 10.34768/fp2021a7 Wpływ pandemii COVID-19 na eksponowanie wartości witalnych w reklamach telewizyjnych (marzec-czerwiec 2020) http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/119 <p>Celem artykułu jest przyjrzenie się reklamom telewizyjnym nawiązującym do izolacji społecznej wiosną 2020 roku w czasie pandemii COVID-19 pod kątem aksjologicznym. Za nadrzędne uznano zbadanie, za pomocą jakich środków werbalnych i pozawerbalnych eksponowano wartości witalne. Bazę materiałową stanowią 52 spoty reklamowe emitowane w polskiej telewizji. Eksponowanie wartości witalnych odbywało się za pomocą propagowania hasła #zostańwdomu, podpowiadania odbiorcom, z jakich usług można korzystać oraz jakim rozrywkom można się oddawać bez wychodzenia z domu, przypominania o bezpiecznych formach zakupów i kontaktu z innymi. Zachęcano do aktywności fizycznej i wspierania swojej odporności. Podkreślano troskę o seniorów i inne osoby najbardziej narażone na zakażenie COVID-19.</p> Katarzyna Burska Prawa autorskie (c) 2021 Katarzyna Burska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 153 170 10.34768/fp2021a8 Kontekstowe uwarunkowania wystąpień przysłówków stopnia w połączeniach z przymiotnikiem piękny http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/120 <p>Przedmiotem analizy przedstawionej w artykule są przysłówki stopnia wykazujące silną łączliwość syntaktyczno-składniową z przymiotnikiem <em>piękny</em>, tworzące z tym przymiotnikiem związki o statusie kolokacji. Celem badania – wykorzystującego dane korpusowe – jest prześledzenie kontekstowych uwarunkowań występowania tych przysłówków, wykazanie zależności ich doboru od tego, jaki typ obiektu jest w danej wypowiedzi poddawany ocenie estetycznej. Badanie pokazało, że niektóre z tych przysłówków są silniej, a inne słabiej uzależnione od tych uwarunkowań. Siła tej zależności ma związek ze sposobem (strategią) wyrażania intensywności cechy przez dany przysłówek.</p> Monika Szymańska Prawa autorskie (c) 2021 Monika Szymańska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 171 187 10.34768/fp2021a9 Dobry czy piękny? Zły czy brzydki? Moralno-estetyczne rozterki polsko-włoskie http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/121 <p>Chyba we wszystkich językach podstawowymi kryteriami oceny osób, rzeczy czy zjawisk są kryteria estetyczne (ładny/brzydki) i moralne (dobry/zły). Często jednak określenia należące do tych dwóch kategorii występują przemiennie, wyrażając bardziej ogólnie pozytywną lub negatywną ocenę. Nic dziwnego, że pewne zjawiska określane w jednych językach jako „ładne”, w innych będą uznane za „dobre” lub wyrażane za pomocą jeszcze innych przymiotników – i <em>vice versa</em>. To samo też dotyczy ocen negatywnych. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie tego zjawiska językowego na przykładzie dwóch języków, polskiego i włoskiego. Ta analiza może okazać się przydatna dla nauczycieli i tłumaczy, gdyż łatwo jest założyć, iż w języku docelowym ocenia się zjawiska za pomocą tych samych przymiotników, których używamy w naszym języku ojczystym.</p> Danuta Piekarz Prawa autorskie (c) 2021 Danuta Piekarz https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 189 197 10.34768/fp2021a10 Marmur, morena czołowa, kamień polny, kamień reński, piaskowiec czerwony i biały, węgiel brunatny…Kamienie Zielonej Góry. Zielona Góra kamieni. Kilka lit(h)olingwistyczno-kulturologicznych uwag o kamieniach spotykanych w różnych przestrzeniach Winnego Grodu http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/122 <p>Przedmiotem refleksji są tym razem kamienie i nazwy związane z kamieniami występującymi w różnych, zarówno otwartych, jak i zamkniętych przestrzeniach Miasta Srok. Relacja <em>przestrzeń</em> – <em>miasto</em> – <em>kamień</em> stała się inspiracją do uwag na temat kamieni funkcjonujących, między innymi w: a) zielonogórskim krajobrazie (<em>morena czołowa</em>, <em>węgiel brunatny</em>, <em>głaz pamiątkowy</em>, <em>lapidarium</em>), b) zielonogórskiej architekturze świeckiej (<em>mury obronne z</em> <em>kamieni polnych</em>, <em>uliczny bruk</em>, <em>kamienne fundamenty</em>), c) zielonogórskiej architekturze sakralnej (<em>kamienna kapliczka</em> – <em>Kaplica na Winnicy</em>, <em>kamienne zworniki</em>, <em>kamienna rokokowa</em> <em>chrzcielnica</em>), d) zielonogórskim muzeum (<em>ciężkie kamienie</em> / <em>hańbiące kamienie</em>), e) zielonogórskiej firmie jubilerskiej (<em>bursztyn</em>, <em>perła</em>, <em>koral</em>…). Wymienione i zinterpretowane w szkicu kamienie oraz ich nazwy, inkrustujące przestrzenie Zielonej Góry, sprawiają, że Winny Gród był i jest miejskim fenomenem, w którego palimpsestowe warstwy na stałe wpisały się kamienne elementy natury i kultury.</p> Katarzyna Węgorowska Prawa autorskie (c) 2021 Katarzyna Węgorowska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 199 215 10.34768/fp2021a11 O poezji współczesnego poety z perspektywy baroku http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/123 <p>Stanisław Gostkowski, współczesny poeta, autor siedmiu tomików, zmarł w roku 2000. Nie należał do Nowej Fali ani do Nowej Prywatności. Cenił wiersze Tymoteusza Karpowicza. W artykule piszę o pierwszym tomiku <em>Nie chowajcie mnie żyjącego</em> i czwartym <em>Śmierć ma słodki zapach</em>. Gostkowski pisał o śmierci, ale dla życia. W swojej poezji bardzo często eksponował barokową ideę <em>vanitas</em>. W szkicu zaprezentowano interpretację z perspektywy baroku.</p> Tadeusz Linkner Prawa autorskie (c) 2021 Tadeusz Linkner https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 219 233 10.34768/fp2021a12 Kochanek ojczyzny czy kochanek Laury? Wokół kreacji tytułowego bohatera dramatu Juliusza Słowackiego Zawisza Czarny http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/124 <p>Celem artykułu jest próba zaprezentowania literackiej kreacji tytułowego bohatera dramatu Juliusza Słowackiego <em>Zawisza Czarny</em>. Istotne wydają się rozważania na temat ról, w których występuje Zawisza – jako rycerz, obrońca Rzeczypospolitej – „kochanek ojczyzny” oraz kochanek Laury.</p> Jakub Rawski Prawa autorskie (c) 2021 Jakub Rawski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 235 245 10.34768/fp2021a13 Poszukiwanie realności poprzez ujawnienie złożoności świata – Wycieczka w świat daleki Karola Irzykowskiego http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/125 <p>Artykuł dotyczy zagadnienia modernistycznej wrażliwości na autentyczność. Stawia sobie za cel pokazanie trudów towarzyszących poszukiwaniu realności na podstawie refleksji nad doświadczeniami intelektualnymi i pisarskimi Karola Irzykowskiego. Szkic zawiera analizę noweli <em>Wycieczka w świat daleki</em>, która stanowi przykład tekstu obrazującego dychotomiczny obraz świata w celu jego przekroczenia, ujawnienia złożonej natury rzeczywistości.</p> Dorota Dąbrowska Prawa autorskie (c) 2021 Dorota Dąbrowska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 247 256 10.34768/fp2021a14 Słownictwo florystyczne w powieści poetyckiej Jan Bielecki Juliusza Słowackiego – klasyfikacja semantyczna http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/126 <p>Cel artykułu sprowadza się do omówienia słownictwa florystycznego w powieści poetyckiej <em>Jan Bielecki</em> Juliusza Słowackiego, również do przedstawienia klasyfikacji semantycznej wskazanej grupy leksykalnej. W niniejszym szkicu omówiono trzy kręgi znaczeniowe, oscylujące wokół roślin drzewiastych, roślin kwiatowych oraz innych roślin. W rozważaniach przyjęto teorię pola leksykalno-semantycznego zaprezentowaną przez Danutę Buttler. Przeprowadzone analizy dowodzą, że leksyka florystyczna potęguje romantyczne cechy utworu – tajemniczość i grozę, ale też przemijanie i nieodwracalność dziejących się wydarzeń, ich ostateczność. Mechanizm ten potwierdzają omówione profile semantyczne wybranych drzew. Przedstawiony w niniejszym szkicu zbiór nazw florystycznych jest różnorodnie reprezentowany, o czym stanowią choćby hiponimy drzew i kwiatów. Mimo że pojedyncze leksemy nie zaskakują czytelnika i pozostają wierne polskim realiom kulturowym, to w znacznym stopniu, poprzez kontekst, w którym zostały zastosowane, przyczyniają się do osiągnięcia określonych efektów artystycznych.</p> Małgorzata Andrejczyk Prawa autorskie (c) 2021 Małgorzata Andrejczyk https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 257 269 10.34768/fp2021a15 Historie anielskie. Przyczynek do recepcji twórczości Władysława Broniewskiego http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/127 <p>Artykuł stanowi przyczynek do recepcji twórczości Władysława Broniewskiego. W ostatnich latach zaznacza się wzrost zainteresowania poetą. W 1948 roku, przebywając w Gorzowie Wielkopolskim, artysta wpisał swoją fraszkę do sztambucha. Dotąd ani pamiętnik, ani wpis Broniewskiego nie były przedmiotem uwagi badaczy, o czym traktuje artykuł. Omówiono w nim i zestawiono tekst fraszki wpisanej do sztambucha z tekstem fraszki zachowanym w Muzeum Władysława Broniewskiego i publikowanymi wersjami tego utworu.</p> Sławomira Lisewska Prawa autorskie (c) 2021 Sławomira Lisewska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 271 280 10.34768/fp2021a16 Wibracje prawdy – w poszukiwaniu systemu wartości w dziełach literackich i etyki u ich autorów http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/128 <p>Co stanowi o wartości i etyce dzieła literackiego? To, że słowa nacechowane są energetycznie, ma wpływ na ich odbiorców. Wibracje słów są odzwierciedleniem Duszy, która z kolei uwarunkowana jest stanem Świadomości. Energia, jeśli harmonijna – synchronizuje się z Prawdą, Mocą i drogą Serca. Jeżeli w dysonansie – cechuje ją zakłócenie, nieprawość i Siła. Kształt tekstu literackiego wynika z częstotliwości fal jego twórcy. A w konsekwencji, pomiędzy wierszami lub w nich samych, odnajdujemy zasady i wartości etyczne, bądź też moralizatorskie dictum, których specyfika wynika z kontekstu, który nadał profil danej Świadomości. Choć ten aspekt pozostaje wciąż nieodkryty w wielu środowiskach naukowych i literackich, znaczące jest, iż poziomy Świadomości ulegają pomiarowi za sprawą techniki kalibracyjnej, przy pomocy reakcji kinezjologicznej mięśni ciała. Poniższa praca wyjaśni procedurę identyfikacji poziomów Energii, ujawni stan świadomościowy w twórczości wybranych przedstawicieli literatury – poezji, prozy i dramatu (łącznie z laureatami Nagrody Nobla), i możliwy wpływ tych odkryć na świat literatury, a także ich odbiorców i ekspertów w dziedzinie.</p> Alicja Trembowski Prawa autorskie (c) 2021 Alicja Trembowski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 281 301 10.34768/fp2021a17 Długie życie seriali z lat dziewięćdziesiątych XX wieku w najnowszej kulturze popularnej http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/129 <p>Artykuł poświęcony jest analizie i interpretacji popularnych oper mydlanych z lat dziewięćdziesiątych, które budzą nostalgię za beztroskim dzieciństwem. Z nich dowiadujemy się o stylu życia bogatych Amerykanów, poznajemy idoli starszych braci i sióstr. Odkrywamy stare ikony podziwiane na całym świecie (anielska Krystle, demoniczna Alexis). Z pionierskiej polskiej opery mydlanej (<em>W labiryncie</em>) dowiadujemy się o realiach końca lat osiemdziesiątych, obserwujemy, jak zmieniała się Warszawa i styl życia niektórych Polaków. Dziś możemy mówić o fenomenie retromanii w popkulturze; powstała nowa wersja <em>Dynastii</em>, a Lynch nakręcił trzeci sezon kultowego <em>Twin Peaks</em>. Nostalgia nasiliła się wraz z powracającymi operami mydlanymi z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Żyjemy w epoce cyfrowej, w której nasze przedmioty i produkty straciły swoją materialność z powodu internetu. Tęsknimy za prawdziwymi obiektami, które zachowują ślady naszej egzystencji.</p> Dariusz Piechota Prawa autorskie (c) 2021 Dariusz Piechota https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 305 320 10.34768/fp2021a18 Kobiecość i metafizyka w filmach Jeana-Claude’a Brisseau http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/130 <p>Francuski reżyser Jean-Claude Brisseau (1944-2019) zaczynał swoją karierę od filmów bliskich poetyce realizmu społecznego, z biegiem czasu coraz dalej odchodząc od surowego, na poły dokumentalnego sposobu obrazowania na rzecz wyrafinowanej formy wizualnej, ewokującej metafizyczne i ezoteryczne treści. Swoim bohaterom i bohaterkom artysta kazał poszukiwać takiej egzystencjalnej drogi, która mogłaby prowadzić do wzniesienia się ponad reguły rządzące przyziemną, czysto materialną rzeczywistością. Wiarę w istnienie świata transcendentnego łączył ściśle z ideą piękna, jej najdoskonalszą reprezentację estetyczną dostrzegając w urodzie kobiecego ciała. Graniczące z sakralizacją uwielbienie dla „wiecznej kobiecości”, któremu Brisseau dawał wyraz w takich filmach, jak <em>Z wściekłości i wrzasku </em>(<em>De bruit et de fureur</em>, 1987), <em>Céline </em>(1992), <em>Anioły zagłady </em>(<em>Les anges exterminateurs</em>, 2006) czy <em>À l’aventure</em> (2008) zbliżało jego artystyczną postawę do ideałów, jakie wyznawali przedstawiciele surrealizmu.</p> Piotr Prusinowski Prawa autorskie (c) 2021 Piotr Prusinowski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 321 334 10.34768/fp2021a19 Siostra miłosierdzia contra niebezpieczna morderczyni. Motyw pielęgniarki w thrillerach medycznych http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/131 <p>Rola pielęgniarki w literaturze zdaje się marginalizowana. Pielęgniarki stanowią margines, zwłaszcza w thrillerach medycznych, w których szpitalny świat zdominowany jest przez mężczyzn. Bohaterowie książek chociażby Robina Cooka nazywają pielęgniarki, nieco z pogardą, personelem niższego szczebla, upodrzędniając je w stosunku do lekarzy. Przeniesienie optyki z lekarzy na pielęgniarki podnosi ważną kwestię, jaką są role społeczne i stereotypy ugruntowywane od lat również przez literaturę. Ten schemat starają się łamać bohaterki <em>Siostrzyczek </em>Michaela Palmera oraz protagonistka powieści Robina Cooka <em>Marker. </em>Niemniej jednak należy pamiętać, iż te dwa jednostkowe przykłady zmiany optyki i oddanie głosu pielęgniarkom stanowią margines thrillerów medycznych (zarówno polskich, jak i amerykańskich), w których niepodzielnie rządzą męscy bohaterowie.</p> Agnieszka Trześniewska-Nowak Prawa autorskie (c) 2021 Agnieszka Trześniewska-Nowak https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 335 348 10.34768/fp2021a20 Było sobie miasto na pięknym Śląsku – Paula Petrasa wyznanie miłosne wobec miasta Grünberg http://www.rocznik.ifp.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/article/view/132 <p>Artykuł poświęcony jest twórczości poety i wydawcy Paula Petrasa. Autor przyszedł na świat w 1860 roku w ówczesnym Grünberg in Schlesien (Zielona Góra) i jest przykładem pisarza tworzącego w dialekcie śląskim. Petras wpisuje się w poczet osobistości z dawnego Grünbergu i wymieniany jest dzisiaj jednym tchem obok takich nazwisk, jak Georg Beuchelt, Otto Julius Bierbaum oraz Wilhelm Levysohn. Autorka przedstawiła w tekście biografię pisarza, dokonała analizy wybranych utworów (opowiadania i wiersze) oraz sformułowała próbę odpowiedzi na pytanie o współczesną percepcję literackiego dorobku Petrasa w Zielonej Górze i w Niemczech. Warto w tym miejscu przytoczyć słowa historyka regionalisty, prof. Hieronima Szczegóły: „dla zielonogórzan i mieszkańców północnego Śląska jest ta twórczość elementem historii, tradycji i rzadko spotykanym przykładem umiłowania najbliższej ojczyzny”.</p> Izabela Taraszczuk Prawa autorskie (c) 2021 Izabela Taraszczuk https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2021-12-18 2021-12-18 7 381 398 10.34768/fp2021a21