Relacje matki i córki w Jędzy Elizy Orzeszkowej
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2015a11Słowa kluczowe:
Eliza Orzeszkowa, Jędza, literatura XIX wieku, mit o Antygonie, psychologia relacji matka–córkaAbstrakt
Niewielu historyków literatury pisało o Jędzy (1891) Elizy Orzeszkowej. Poza kilkoma recenzjami trudno znaleźć opracowania czy nawet odwołania do tej powieści. A przecież ta narracja nie tylko obrazuje społeczeństwo końca XIX wieku – jest także wnikliwym studium relacji matki i córki. Przywołując figurę Antygony, skupiam się na analizie relacji matki i córki, aspektu pomijanego nie tylko przez nielicznych badaczy Jędzy (wyjątkiem są uwagi Grażyny Borkowskiej w Cudzoziemkach), ale i przez interpretatorów mitu o Edypie. Chcę ponadto pokazać te problemy z perspektywy psychologicznej, zwłaszcza że dotychczasowe lektury mitu antygonalno-edypalnego korzystają przede wszystkim z narzędzi antropologicznych i filozoficznych. Odwołanie do tego nośnego mitu legitymizuje zresztą studium Borkowskiej zatytułowane Orzeszkowa i sprawa Antygony, w którym badaczka wykazała powiązania twórczości prozatorskiej autorki Chama z różnorodnymi praktykami interpretacyjnymi dramatów Sofoklesa.
Pobrania
Bibliografia
LITERATURA PODMIOTU
Orzeszkowa E., Jędza, Warszawa 1966.
LITERATURA PRZEDMIOTU
Arcana J., Our Mothers’ Daughters, The Women’s Press, London 1979.
Borkowska G., Cudzoziemki. Studia o polskiej prozie kobiecej, IBL PAN, Warszawa 1996.
Borkowska G., Orzeszkowa i sprawa Antygony, [w:] Sekrety Orzeszkowej, red. G. Borkowska, M. Rudkowska, I. Wiśniewski, IBL PAN, Fundacja Akademia Humanistyczna, Warszawa 2012.
Butler J., Żądanie Antygony. Rodzina między życiem i śmiercią, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, Księgarnia Akademicka, Kraków 2010.
Caplan P., Nie obwiniaj matki, przeł. D. Dowjat, Jacek Santorski & Co, INANNA, Warszawa 2006.
Chodorow N., The Reproducing of Mothering. Psychoanalysis and the Sociology of Gender, University of California Press, Berkeley-Los Angeles-London 1978.
Hegel F., Fenomenologia ducha, przeł. A. Landman, PWN, Warszawa 2010.
Irigaray L., Ciało–w–ciało z matką, przeł. A. Araszkiewicz, Wydawnictwo eFKa, Kraków 2000.
Irigaray L., Speculum, de l’autre femme, Minuit, Paris 1974.
Jankowski J., Eliza Orzeszkowa, PIW, Warszawa 1966.
Jaśkiewicz J., Kobiety-matki w wybranych tekstach publicystycznych Elizy Orzeszkowej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2010, t. 13.
Kaschak E., Nowa psychologia kobiety. Podejście feministyczne, przeł. J. Węgrodzka, GWP, Gdańsk 2001.
Kerényi K., Eleusis. Archetypowy obraz matki i córki, przeł. I. Kania, Homini, Kraków 2004.
Orzeszkowa E., Kilka słów o kobietach, Księgarnia Gubrynowicza i Schmidta, Lwów 1873.
Orzeszkowa E., O Polce Francuzom, [w:] eadem, List do kobiet niemieckich i o Polce – Francuzom, Księgarnia Bronisława Natansona, Warszawa 1900.
Orzeszkowa E., Wspomnienia, [w:] eadem, O sobie, oprac. J. Krzyżanowski, Czytelnik, Warszawa 1974.
Rich A., Zrodzone z kobiety. Macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja, przeł. J. Mizielińska, Sic!, Warszawa 2000.
Szlendak T., Socjologia rodziny. Ewolucja, historia, zróżnicowanie, PWN, Warszawa 2010.
Żmigrodzka M., Orzeszkowa. Młodość pozytywizmu, PIW, Warszawa 1965.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Prawa autorskie (c) 2015 Aleksandra E. Banot
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
