Ekofeministyczna wizja natury w trylogii wiejskiej Elizy Orzeszkowej

Dariusz Piechota

doi:10.34768/fp2015a13

Autor

Dariusz Piechota Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie https://orcid.org/0000-0002-7943-384X (unauthenticated)

DOI:

https://doi.org/10.34768/fp2015a13

Słowa kluczowe:

Eliza Orzeszkowa, ekokrytyka, ekofeminizm, natura

Abstrakt

Artykuł jest poświęcony analizie i interpretacji wizerunku natury w powieściach Orzeszkowej. Autor analizuje trzy powieści: Niziny, Dziurdziowie, Cham, odnosząc się do artykułów dotyczących ekofeminizmu oraz ekokrytyki. Orzeszkowa jako narrator kobiecy przedstawia naturę jako kobietę. Natura ma olbrzymi wpływ na życie ludzkie. Organizuje codzienną rutynową egzystencję (np. w Dziurdziach i Chamie). Ludzie, którzy mieszkają na wsi i są połączeni z naturalnym cyklem wegetatywnym, są nazwani ludźmi natury; w Nizinach Pietrusia żyje w harmonii z naturą, podobnie jak Paweł w Chamie, który woli przebywać w towarzystwie natury niż ludzi. Protagoniści Orzeszkowej są mądrzy oraz wrażliwi. Znają cel swojej egzystencji oraz miejsce w ekosystemie. W powieściach Orzeszkowej natura jest antropomorfizowana: czuje oraz cierpi podobnie jak ludzie. Warto podkreślić, że natura reaguje na niemoralne zachowania ludzi wobec natury oraz człowieka (w Dzirudziach oraz w Chamie).

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Dariusz Piechota - Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Doktor nauk humanistycznych. Jego zainteresowania badawcze obejmują literaturę drugiej połowy XIX wieku, ekokrytykę, współczesną kulturę popularną, gender studies oraz animal studies. Autor wielu publikacji w książkach zbiorowych oraz czasopismach (m.in. „Maska”, „Czas Kultury”, „Fragile”, „Nasza Rota”).

Bibliografia

LITERATURA CYTOWANA

Baczewski A., Natura – człowiek – naturalizm. O powieściach wiejskich Elizy Orzeszkowej: „Niziny”, „Dziurdziowie”, „Cham”, Rzeszów 1996.

Borkowska G., „Cham” Orzeszkowej: dwa porządki wobec rzeczywistości, [w:] Lektury polonistyczne. Od realizmu do preekspresjonizmu, red. G. Matuszek, Kraków 2001.

Burzyńska A., Feminizm, [w:] Teoria literatury XX wieku. Podręcznik, red. A. Burzyńska, M.P. Markowski, Kraków 2007.

Coupe L., Part III. Nature/Culture/Gender. Introduction, [w:] The Green Studies Reader. From Romanticism to Ecocriticism, ed. L. Couple, London and New York 2000.

Garrard G., Ecocriticism, London and New York 2010.

Gifford T., Pastoral, Anti-Pastoral, Post-Pastoral, [w:] The Green Studies Reader. From Romanticism to Ecocriticism, ed. L. Couple, London and New York 2000.

Głowiński M., „Cham”, czyli pani Bovary nad brzegiem Niemna, [w:] Pozytywizm. Opracowania, wybór D. Knysz-Tomaszewska, Warszawa 1997.

Janion M., Kobiety i duch inności, Warszawa 2006.

Kielak O., „Gdy we święty Wojciech dyś, krowy będą dużo mleka dawały”. Wokół ilości krowiego mleka, „Maska” 2014, nr 22.

Kulczycka-Saloni J., Naturalizm w literaturze polskiej w XIX wieku, [w:] Pozytywizm. Opracowania, wybór D. Knysz-Tomaszewska, Warszawa 1997.

Madyda A., Medycyna ludowa w literaturze o tematyce chłopskiej, [w:] Między literaturą a medycyną. Literackie i pozaliterackie działania środowisk medycznych a problemy egzystencjalne człowieka XIX i XX wieku, red. nauk. E. Łoch, G. Wallner, Lublin 2005.

Orzeszkowa E., Niziny. Dziurdziowie. Cham, Warszawa 1991.

Paczoska E., Lalka, czyli rozpad świata, Warszawa 2008.

Plumwood V., Feminism and the Mastery of Nature, London and New York 1993.

Prus B., Lalka. Powieść, t. 2, Warszawa 1972.

Soper K., Naturalized Woman and Feminized Nature, [w:] The Green Studies Reader. From Romanticism to Ecocriticism, ed. L. Couple, London and New York 2000.

Soper K., The Idea of Nature, [w:] The Green Studies Reader. From Romanticism to Ecocriticism, ed. L. Couple, London and New York 2000.

Walęciuk-Denejka B., Magiczne sposoby leczenia w tradycyjnej medycynie ludowej. Symbolika słów i gestów w aktach zażegnywania, zaklinania i zamawiania choroby,[w:] Między literaturą a medycyną. Literackie i pozaliterackie działania środowisk medycznych a problemy egzystencjalne człowieka XIX i XX wieku, red. E. Łoch, G. Wallner, Lublin 2005.

Zalewski C., Polowanie na czarownicę. „Dziurdziowie” w świetle mitu i rytuału kozła ofiarnego, [w:] idem, Powracająca fala. Mityczne konteksty wybranych powieści Bolesława Prusa i Elizy Orzeszkowej, Kraków 2005.