Henryk Sienkiewicz i artyści. Ogniem i mieczem w interpretacji plastycznej Juliusza Kossaka i Antoniego Piotrowskiego

Kamilla Pijanowska

doi:10.34768/fp2017a13

Autor

Kamilla Pijanowska Muzeum Narodowe w Warszawie

DOI:

https://doi.org/10.34768/fp2017a13

Słowa kluczowe:

Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem, Juliusz Kossak, Antoni Piotrowski, ilustracja książkowa

Abstrakt

Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza ukazujące się w latach 1883-1884 na łamach pism „Słowo” i „Czas” zyskało popularność wśród czytelników, a treść dzieła okazała się niezwykle inspirująca dla artystów. Jeszcze przed zakończeniem publikacji powieści powstały pierwsze prace plastyczne nawiązujące do jej fabuły, czego przykładem może być rysunek Jana Rosena ukazujący Skrzetuskiego na zgliszczach dworu w Rozłogach. W 1886 roku ukazał się album z ilustracjami do Ogniem i mieczem autorstwa Juliusza Kossaka, składający się z 12 plansz przedstawiających kolejne epizody powieści. Piętnaście lat później prenumeratorzy „Tygodnika Ilustrowanego” otrzymali w charakterze bezpłatnej premii wydanie pierwszego tomu Trylogii ilustrowane 27 rysunkami autorstwa Antoniego Piotrowskiego. Porównanie obu tych zespołów ilustracji pozwoli wskazać wspólne inspiracje ikonograficzne dla tych cykli plastycznych, a także pokaże różnice w charakterze narracji literackiej i wizualnej.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Kamilla Pijanowska - Muzeum Narodowe w Warszawie

Kustosz w Gabinecie Rycin i Rysunków Muzeum Narodowego w Warszawie. Interesuje się głównie polską grafiką drugiej połowy XIX w. ze szczególnym uwzględnieniem ilustracji prasowej, a także reprodukcji dzieł sztuki. Współpracowała w przygotowaniu wystaw MNW, m.in. „Miłośnicy grafiki i ich kolekcje w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie” (2006), „Aleksander Gierymski” (2014), „Mistrzowie pastelu. Od Marteau do Witkacego” (2015/2016).

Bibliografia

LITERATURA CYTOWANA

Bryl M., Cykle Artura Grottgera. Poetyka i recepcja, Poznań 1994.

Gołąb M., Chełmoński. Chmielowski. Witkiewicz. Pracownia w Hotelu Europejskim w Warszawie 1874-1883, kat. wyst. Muzeum Narodowe w Poznaniu, 21.03-6.06.2010, Poznań 2010.

Gorzelak M., Henryk Sienkiewicz i jego przyjaciele malarze, [w:] Oblęgorek. W stulecie daru narodowego dla Henryka Sienkiewicza, red. M. Maćkowska, E. Postoła, Kielce 2000, s. 65-81.

Gorzelak M., Kolekcja Henryka Sienkiewicza, „Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach” 2006, t. 22, s. 178-195, s. 178-195.

Jaworska J., Album wileńskie i jego wydawca Jan Kazimierz Wilczyński w świetle korespondencji z Konstantym Świdzińskim, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” 1972, t. 16, s. 289-401.

Jaworska J., Album wileńskie w zbiorach graficznych Muzeum Narodowego w Warszawie, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” 1976, t. 20, s. 213-404.

Kabata M., Warszawska batalia o nową sztukę („Wędrowiec” 1884-1887), Warszawa 1978.

Król A., Henryk Rodakowski (1823-1894), kat. wyst. Muzeum Narodowe w Krakowie, 4.11.1994-22.01.1995; Muzeum Narodowe w Poznaniu, 29.01-2.04.1995; Muzeum Narodowe w Warszawie, 10.04-23.05.1995, Kraków 1994.

Krzemińska J., Albumy do Trylogii Henryka Sienkiewicza, [w:] Dzieła czy kicze, red. E. Grabska, T. S. Jaroszewski, Warszawa 1981, s. 243-332.

Krzyżanowski J., Henryka Sienkiewicza żywot i sprawy, Warszawa 1966.

Leszczyńska U., Antoni Piotrowski, [w:] Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających (zmarłych przed 1966 r.), red. U. Makowska, t. 7, Warszawa 2003, s. 210-219.

Matejko. Obrazy olejne, red. K. Sroczyńska, Warszawa 1993.

Micke-Broniarek E., Matejce w hołdzie… W stulecie śmierci artysty, kat. wyst. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1993.

Mistrzowie pastelu. Od Marteau do Witkacego. Kolekcja Muzeum Narodowego w Warszawie, red. A. Grochala, kat. wyst. Muzeum Narodowe w Warszawie, 29.10.2015-31.01.2016, Warszawa 2015.

Okoń W., Sztuki siostrzane. Malarstwo a literatura w Polsce w drugiej połowie XIX wieku. Wybrane zagadnienia, Wrocław 1992.

Okoń W., Stygnąca planeta. Polska krytyka artystyczna wobec malarstwa historycznego i historii, Wrocław 2002.

Olszański K., Juliusz Kossak, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988.

Poprzęcka M., Czas wyobrażony. O sposobach opowiadania w malarstwie polskim XIX wieku, Warszawa 1986.

Porębska A., „Wędrowiec” a zagadnienia plastyki. Z dziejów polskiej krytyki artystycznej w latach 1884-87, „Materiały do Studiów i Dyskusji z Zakresu Teorii i Historii Sztuki, Krytyki Artystycznej oraz Metodologii Badań nad Sztuką” 1952, nr 10-11.

[Sienkiewicz H.], Kronika miejscowa. Taniec wśród mieczów [Henryka Siemiradzkiego], „Gazeta Polska” 13(25).05.1880, nr 113, s. 2-3.

Sienkiewicz H., Ogniem i mieczem, Warszawa 1989.

Sienkiewicz H., Ta trzecia, „Kurier Codzienny” 1888.

Trylogia. Dziwne materii pomieszanie, red. A. Kowalska-Lasek, kat. wyst. Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, oddział Muzeum Narodowego w Kielcach, 24.04-16.11.2014, Kielce 2014.

Wiercińska J., Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860-1914, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969.

Wiercińska J., Przeoczone ogniwo. Rzecz o Antonim Zaleskim, „Biuletyn Historii Sztuki” 1981, nr 4, rok XLIII, s. 339-398.

Z problemów prozy – powieść o artyście, red. W. Gutowski, E. Owczarz, Toruń 2006.