Stosunek Zbigniewa Herberta do psychoanalizy

Walery Butewicz

doi:10.34768/fp2020a4

Autor

Walery Butewicz Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie https://orcid.org/0000-0002-9470-7511 (unauthenticated)

DOI:

https://doi.org/10.34768/fp2020a4

Słowa kluczowe:

Zbigniew Herbert, Zygmunt Freud, psychoanaliza, psychologia głębi, świadomość, podświadomość

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest stosunkowi Zbigniewa Herberta do psychoanalizy. Spuścizna polskiego poety cieszy się dużym zainteresowaniem wśród badaczy literatury, chociaż – o ile mi wiadomo – do tej pory nie powstał żaden artykuł, który analizowałby twórczość Herberta we wspomnianym kontekście. Dlatego ten szkic jest próbą wypełnienia tej luki, ale nie w sensie interpretacji poszczególnych utworów, lecz w sensie próby odpowiedzi na pytanie: dlaczego badacze pomijają psychoanalityczne wątki i nie korzystają z psychoanalitycznych narzędzi. Stosunek poety do psychoanalizy był ambiwalentny. Z jednej strony w wypowiedziach publicznych Herbert podkreślał swoją niechęć do Freuda i psychoanalizy. Z drugiej zaś – dużo wskazuje na to, że nie był całkowicie obojętny wobec tej tradycji intelektualnej, co zresztą odpowiada zasadzie poetyckiej praktyki Herberta; w jednym z wywiadów poeta określił ją jako: „zasadę podważalności własnych przekonań. Jest to zasada wewnętrznego dialogu i dialektycznego napięcia między racją głoszoną i racją, która temu zaprzecza”.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Walery Butewicz - Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie

Doktor nauk humanistycznych, pracownik Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie. Tłumacz literatury polskiej i ukraińskiej (m.in. przetłumaczył tomik Pan Cogito na język ukraiński, książka trafiła na listę lepszych książek 2019 r. według wersji ukraińskiego PEN Clubu). Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na szeroko pojętych związkach filozofii i literatury.

Bibliografia

Butewicz W., Stosunek Zbigniewa Herberta do psychoanalizy, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2020, nr 6, https://doi.org/10.34768/fp2020a4.

LITERATURA CYTOWANA

Archiwum Zbigniewa Herberta: inwentarz, oprac. H. Citko, Warszawa 2008.

Bielik-Robson A., Na drugim brzegu nihilizmu. Filozofia współczesna w poszukiwaniu nowego podmiotu, Warszawa 1997.

Błoński J., Tradycja, ironia i głębsze znaczenie, [w:] Poznawanie Herberta, wyb. i wstęp A. Franaszek, Kraków 1998.

Bór nici. Wątki klasyczne i romantyczne w twórczości Zbigniewa Herberta, red. M. Mikołajczak, Kraków 2011.

Grabowski A., Herbert – Hermes: konteksty nowoczesności w esejach, dramatach i wierszach Zbigniewa Herberta, Kraków 2013.

Herbert nieznany. Rozmowy, oprac. H. Citko, Warszawa 2008.

Herbert Z., Utwory rozproszone (Rekonesans), oprac. R. Krynicki, Kraków 2010.

Herbert Z., Utwory rozproszone (Rekonesans 2), oprac. R. Krynicki, Kraków 2017.

Herbert Z., Wiersze zebrane, oprac. R. Krynicki, Kraków 2008.

Krynicki R., Od wydawcy, [w:] Z. Herbert, Wiersze zebrane, oprac. R. Krynicki, Kraków 2008.

Kwiatkowski J., Wizja przeciw równaniu. Nowa walka romantyków z klasykami, [w:] A. Stankowska, „Wizja przeciw równaniu”. Wokół popaździernikowego sporu o wyobraźnię twórczą, Poznań 2013.

Mikołajczak M., Światy z marzenia. Echa romantyczne w poezji Zbigniewa Herberta, Kraków 2013.

Potkański J., Sens nowoczesnego wiersza. Wersyfikacja Białoszewskiego, Przybosia, Miłosza i Herberta, Warszawa 2004.

Stankowska A., „Wizja przeciw równaniu”. Wokół popaździernikowego sporu o wyobraźnię twórczą, Poznań 2013.

Wierność. Wspomnienia o Zbigniewie Herbercie, red. A. Romaniuk, Warszawa 2014.

Zbigniew Herbert – David Weinfeld. Listy, oprac. R. Krynicki, Kraków 2009.

Zbigniew Herbert. Listy do Muzy [Haliny Misiołek], Gdynia 2000.