Życie prywatne. Malarstwo historycznej anegdoty w prasie ilustrowanej drugiej połowy XIX wieku na przykładzie dzieł sztuki o tematyce romansu Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2019a11Słowa kluczowe:
czasopisma, malarstwo historyczne, reprodukcje dzieł sztuki, sztuka polska, prasa ilustrowanaAbstrakt
W drugiej połowie XIX wieku polskie czasopisma ilustrowane publikowały między innymi reprodukcje obrazów historycznych. Priorytetem dla wydawców były dzieje narodowe. Malarze podejmowali zarówno tematy wzniosłe, syntetyzujące w jednej scenie procesy historyczne, jak również sięgali po anegdoty, odsłaniając odbiorcom prywatne życie bohaterów z przeszłości. Zygmunt August i Barbara Radziwiłłówna, Święty Kazimierz Jagiellończyk czy królowa Jadwiga to postacie najczęściej pojawiające się na płótnach dziewiętnastowiecznych polskich malarzy, a co za tym idzie – na łamach tygodników. Pisma ilustrowane ukazywały się w Warszawie, ale ich dystrybucja opierała się na prenumeracie na terenie dawnych ziem Rzeczypospolitej. Pozwalało to na kontakt z malarstwem także osobom mieszkającym poza miastami, gdzie odbywały się wystawy sztuki. W ten sposób tworzyła się wspólna dla wykształconych warstw społecznych narracja historyczna, odwołująca się do kanonu dawnych bohaterów.
Pobrania
Bibliografia
Pijanowska K., Życie prywatne. Malarstwo historycznej anegdoty w prasie ilustrowanej drugiej połowy XIX wieku na przykładzie dzieł sztuki o tematyce romansu Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2019, nr 5, https://doi.org/10.34768/fp2019a11.
LITERATURA CYTOWANA
Aleksander Gierymski 1850-1901, kat. wyst. Muzeum Narodowe w Warszawie 20.03.-10.08.2014, Warszawa 2014.
Andriolli świadek swoich czasów. Listy i wspomnienia, oprac. J. Wiercińska, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1976.
Blachon R., La gravure sur bois debout au XIXe siècle. L’age du bois debout, Paris 2001.
Brzozowski L., Malarstwo, „Gazeta Codzienna” 1857, nr 72.
Bursztyńska H., „Kłosy”, [w:] Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. J. Bachórz i A. Kowalczykowa, Wrocław-Warszawa-Kraków 1991.
Daranowska-Łukaszewska J., Sypniewski Feliks, Internetowy Słownik Biograficzny, https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/feliks-sypniewski.
Gajkowska C., „Tygodnik Ilustrowany”, [w:] Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. J. Bachórz i A. Kowalczykowa, Wrocław-Warszawa-Kraków 1991.
Garrett A., A History of British Wood Engraving, Speldhurst: Midas Books, cop. 1978.
Gomulicki W., Co wiem o dawnym „Tygodniku Ilustrowanym”, [w:] W. Gomulicki, Warszawa wczorajsza, oprac. J.W. Gomulicki, Warszawa 1961.
Grąbczewska M.M., Między estetyką mitu a okrucieństwem rzeczywistości. Topos śmierci artysty w XIX wieku, [w:] Chopin i jego malarz. Teofil Kwiatkowski (1809-1891). Malarstwo i rysunek ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie i Biblioteki Polskiej w Paryżu / Chopin et son peintre. Teofil Kwiatkowski (1809-1891). Peintures et dessins dans les collections du Musée national de Varsovie et de la Bibliothèque Polonaise de Varsovie, Warszawa / Varsovie 2010.
Ihnatowicz E., „Tygodnik Ilustrowany” 1856-1886 jako czasopismo integrujące, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1987, nr 26/2.
Ihnatowicz E., „Tygodnik Ilustrowany” a pozytywizm (1856-1886), „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1988, nr 27/1.
Józef Simmler (1823-1868), oprac. E. Charazińska, kat. wyst. Muzeum Polskie w Rapperswilu 26.06.-15.08.1993, Warszawa 1993.
Jurkiewicz A., Podręcznik metod grafiki artystycznej, Warszawa 1975.
Kabata M., Warszawska batalia o nową sztukę („Wędrowiec” 1884-1887), Warszawa 1978.
Kędziora A, Ikonografia teatralna „Tygodnika Ilustrowanego” (1859-1939), Kraków 2018.
„Kłosy. Czasopismo tygodniowe ilustrowane”, prospekt wydawniczy, 3.06.1865.
Kmiecik Z., Prasa polska w Królestwie Polskim i Imperium Rosyjskim w latach 1864-1918, [w:] Prasa polska w latach 1864-1918, red. J. Łojek, Warszawa 1976.
Kosman M., Zygmunt August, [w:] Życiorysy historyczne, literackie i legendarne, red. Z. Stefanowska i J. Tazbir, seria 3, Warszawa 1992.
Kotarski H., Epoka Jagiellonów – rys historyczny, [w:] Zygmunt August i Barbara. Prawda i legenda, kat. wyst. Muzeum Okręgowe w Suwałkach, 7.09.-15.12.2006, Suwałki 2006.
Kozakiewicz S., Ignacy Gierdziejewski, Wrocław 1958.
Kraszewski J.I., Aleksander Lesser. Wspomnienie pośmiertne, „Kłosy” 1888, nr 977.
Lewental S., Kartka z historyi „Kłosów”, „Kłosy” 1890, nr 1304.
Malinowska E., Problematyka literacka „Kłosów”, Katowice 1992.
Markiewicz H., Pozytywizm, Warszawa 2004.
Matejko. Obrazy olejne. Katalog, red. K. Sroczyńska, Warszawa 1993.
Micińska M., Inteligencja na rozdrożach 1864-1918, Warszawa 2008.
Micke-Broniarek E., Matejce w hołdzie, kat. wyst. Muzeum Narodowe w Warszawie, 1993, Warszawa 1993.
Muszkowski J., „Tygodnik Illustrowany”. Najstarsza ze współczesnych ilustracyj w Polsce 1859-1934, Warszawa 1935.
Natora-Maciarewicz H., Księga sesyjna „Kłosów” (1865-1888) jako źródło informacji o funkcjonowaniu redakcji, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1980, nr 19/4.N.E.R., Ostatnia wystawa obrazów i rzeźby we Lwowie, „Kłosy” 1878, nr 663.
Opałek M., Drzeworyt w czasopismach polskich XIX stulecia, Wrocław 1949.
Ostatnie chwile Zygmunta Augusta, „Tygodnik Powszechny” 1879, nr 37.
Poprzęcka M., Akademizm, Warszawa 1980.
Poprzęcka, M., Historyczny melodram, [w:] eadem, Kochankowie z masakrą w tle, Warszawa 2004.
Poprzęcka M., Polskie malarstwo salonowe, Warszawa 1991.
Porębska A., „Wędrowiec” a zagadnienia plastyki. Z dziejów polskiej krytyki artystycznej w latach 1884-87, „Materiały do Studiów i Dyskusji z Zakresu Teorii i Historii Sztuki, Krytyki Artystycznej oraz Badań nad Sztuką” 1952, nr 10-11.
Prospekt wydawniczy „Tygodnika Ilustrowanego” z 20.08.1859.
Satyr Jana Kochanowskiego Zygmuntowi Augustowi przypisany, „Tygodnik Ilustrowany” 1884, nr 86.
Socha G., Andriolli i rozwój drzeworytu w Polsce, Wrocław 1988.
Struve H., Przegląd artystyczny. Wystawa Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, „Kłosy” 1875, nr 523.
Struve H., Słówko o krytyce artystycznej. Odpowiedź panu W., „Kłosy” 1885, nr 1027.Szyndler B., Tygodnik ilustrowany „Kłosy” (1865-1890), Wrocław 1981.
Talis-qualis [Edward Lubowski], Wystawa obrazów Towarzystwa Sztuk Pięknych w Krakowie, „Tygodnik Ilustrowany” 1862, nr 140.
Turski J.K., Przegląd artystyczny, „Kłosy” 1866, nr 65.
Turski J.K., Wystawa obrazów w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych, „Kłosy” 1865, nr 17.
Twardowski wywołujący cień Barbary przed Zygmuntem Augustem, „Tygodnik Ilustrowany” 1887, nr 224.
Verhoogt R., Art in Reproduction. Nineteenth Century Prints after Lawrence Alma-Tadema, Jozef Israëls and Ary Scheffer, Amsterdam 2007.
Warszawska „Cyganeria” malarska. Grupa Marcina Olszyńskiego, oprac. S. Kozakiewicz i A. Ryszkiewicz, Wrocław 1955.
Waszkiel H., Alojzy Feliński, „Barbara Radziwiłłówna”, [w:] Encyklopedia teatru polskiego, http://encyklopediateatru.pl/przedstawienie/67353/barbara-radziwillowna.Werner J., Technika i technologia sztuk graficznych, Kraków 1972.
Wiercińska J., Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, zarys działalności, Wrocław 1968.
Wójcicki K.W., Podanie o czarnoksiężniku Twardowskim z rysunkami Juliusza Kossaka, „Tygodnik Ilustrowany” 1862, nr 168, nr 169, nr 170.
Wrede M., Mistrz Twardowski i wywoływanie ducha Barbary Radziwiłłówny, Warszawa 1993.
Zarzycki J., Wizualne (i nie tylko) konsekwencje pewnej łzy. O „Śmierci Barbary Radziwiłłówny” Józefa Simmlera słów kilka, „Quart” 2016, nr 3 (41).
Zygmunt i Barbara, „Kłosy” 1872, nr 340.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Kamilla Pijanowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
