O stylu biblijnej prozy Mikołaja Reja (na podstawie Psałterza Dawidowego)

Danuta Kowalska

doi:10.34768/fp2019a12

Autor

Danuta Kowalska Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-5550-5650 (unauthenticated)

DOI:

https://doi.org/10.34768/fp2019a12

Słowa kluczowe:

Mikołaj Rej, proza biblijna, Psałterz Dawidów, styl językowy

Abstrakt

Celem artykułu jest wskazanie najważniejszych cech biblijnej prozy Mikołaja Reja na podstawie parafrazy Psałterza Dawidowego. Wybór przedmiotu analiz nie jest przypadkowy, Psałterz należy do „czystych” tekstów religijnych i nawiązuje do tradycji przekładu swobodnego, ugruntowanej w Polsce tłumaczeniem Walentego Wróbla. Utwór, choć powstał na progu twórczości pisarza, odznacza się stylistyczną dojrzałością. Analizy pokazują, że styl przekładu jest wynikiem świadomej, artystycznej pracy Reja, w której zauważalna jest dbałość o zachowanie niektórych cech tradycyjnego stylu psałterzowego.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Danuta Kowalska - Uniwersytet Łódzki

Doktor habilitowana, profesor UŁ w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zainteresowania naukowe dotyczą problemów polonistycznego językoznawstwa diachronicznego, głównie koncentrują się na zagadnieniach języka i stylu tekstów dawnych, a zwłaszcza na językowej i stylistycznej stronie staropolskich zabytków piśmiennictwa religijnego i polszczyźnie przekładów biblijnych. W centrum jej zainteresowań znajduje się także język pisarzy oraz problematyka językowego obrazu świata. Autorka książek: Styl językowy najstarszego polskiego przekładu Psałterza na tle porównawczym (2003), Sztuka słowa Mikołaja Reja. Studium stylistycznojęzykowe „Psałterza Dawidowego” (2013).

Bibliografia

Kowalska D., O stylu biblijnej prozy Mikołaja Reja (na podstawie Psałterza Dawidowego), „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2019, nr 5, https://doi.org/10.34768/fp2019a12.

LITERATURA CYTOWANA

Bańkowski A., Etymologiczny słownik języka polskiego, t. 1-2, Warszawa 2000.

Bieńkowska D., O niektórych wpływach Biblii na język Mikołaja Reja (na materiale komentarza do „Apokalipsy”), [w:] Staropolszczyzna piękna i interesująca, red. E. Koniusz, S. Cygan, t. 2, Kielce 2006.

Bieńkowska D., Wzorzec stylistyczny polszczyzny biblijnej w pierwszej połowie XVI wieku, „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i Diachroniczne Aspekty Badań Polszczyzny” 2009, t. 8.

Brückner A., Mikołaj Rej. Studium krytyczne, Kraków 1905.

Dubisz S., Mikołaj Rej – fundament polszczyzny pisanej, parenetyk i moralista, „Przegląd Humanistyczny” 2006 (50).

Kochan A., Problemy prozy Rejowej. Kilka uwag o stylu, [w:] „Wszystko tu najdzie, co wy macie w głowie”. Świat prozy staropolskiej, red. E. Lasocińska, A. Czechowicz, Warszawa 2008, „Studia Staropolskie. Series Nova”, t. XVIII.

Korolko M., Uwagi o retoryce i rytmie w prozie Mikołaja Reja, [w:] Mikołaj Rej w czterechsetlecie śmierci, red. T. Bieńkowski, J. Pelc, K. Pisarkowa, Wrocław 1971.

Kowalska D., Osobliwości leksykalne w „Psałterzu Dawidowym” Mikołaja Reja, „Roczniki Humanistyczne” 2016, t. LXIV, z. 6.

Kowalska D., Sztuka słowa Mikołaja Reja. Studium stylistycznojęzykowe „Psałterza Dawidowego”, Łódź 2013.

Koziara S., Pojęcia wartościujące w polskich przekładach Psałterza, Kraków 1993.

Kuraszkiewicz W., Szkice o języku Mikołaja Reja, [w:] Odrodzenie w Polsce, t. 3: Historia języka, cz. 1, red. M.R. Mayenowa, Z. Klemensiewicz, Warszawa 1960.

Lichański J., Proza Mikołaja Reja – aspekty retoryczne. Problemy składni, stylistyki, argumentacji. Prolegomena do dalszych badań, [w:] Mikołaj Rej – w pięćsetlecie urodzin. Część I:Humanizm, reformacja, retoryka i język, red. J. Okoń, Łódź 2005.

(Mikołaj Rej z Nagłowic), Psałterz Dawidów, wyd. S. Ptaszycki, Petersburg 1901.

Ostrowska E., Rzeczowniki z przyrostkiem „ość” w języku polskim XVI wieku, [w:] Odrodzenie w Polsce, t. 3: Historia języka, cz. 2, red. M.R. Mayenowa, Z. Klemensiewicz, Warszawa 1962.

Pepłowski F., O funkcjach partykuły „ć” w utworach Reja, „Pamiętnik Literacki” 1969 (R. LX), z. 4.

Rospond S., Język i artyzm językowy Jana Kochanowskiego, Wrocław 1961.

Rospond S., Język renesansu a średniowiecza na podstawie literatury psałterzowobiblijnej, [w:] Odrodzenie w Polsce, t. 3: Historia języka, cz. 2, red. M.R. Mayenowa, Z. Klemensiewicz, Warszawa 1962.

Rostkowska I., Bibliografia dzieł Mikołaja Reja. Okres staropolski, Wrocław 1970.

Skubalanka T., Historyczna stylistyka języka polskiego, Wrocław 1984.

Słownik polszczyzny XVI wieku, red. M.R. Mayenowa i in., t. I-XXXV, Wrocław-Warszawa-Kraków (od 1966).

Walczak B., W sprawie języka współczesnych przekładów Biblii, [w:] Od Biblii Wujka do współczesnego języka religijnego: z okazji 400-lecia wydania Biblii ks. Jakuba Wujka, red. ks. Z. Adamek, S. Koziara, Tarnów 1999.

Witczak T., Studia nad twórczością Mikołaja Reja, Warszawa 1975.