Pochlebstwo – nadużycie języka i trucizna wzajemnych relacji. Perspektywa średniowieczna
Autor
-
Janusz Królikowski
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie (Wydział Teologiczny Sekcja w Tarnowie)
https://orcid.org/0000-0003-3929-6008 Janusz Królikowski
Słowa kluczowe
Abstrakt
Pochlebstwo (łac. adulatio), zwłaszcza w okresie średniowiecza, było przedmiotem wielorakich i wnikliwych analiz, które mimo pewnych różnic w jego rozumieniu, jednogłośnie postrzegały je jako poważne wykroczenie moralne, burzące relacje międzyludzkie. Pod wpływem tych idei Dante w Boskiej komedii dokonał modyfikacji tradycyjnej doktryny siedmiu wad głównych, włączając do nich właśnie pochlebstwo i proponując dotkliwe kary dla grzeszników, którzy nim się posługiwali. Niestety, żyjemy w czasach, gdy pochlebstwo nie spotka się z adekwatną oceną moralną, a tym samym zatruwa relacje międzyludzkie, degradując przy tym wychowanie, politykę, kulturę. Warto więc sięgnąć do myślicieli średniowiecznych, aby zdać sobie sprawę z tego, że chodzi o zagadnienie rzeczywiście doniosłe ze społecznego punktu widzenia.
Bibliografia
Królikowski J., Pochlebstwo – nadużycie języka i trucizna wzajemnych relacji. Perspektywa średniowieczna, "Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego" 2025, nr 11, [fp2025a1].
[Google Scholar]
Alan z Lille, Liber de planctu naturae, wyd. N.M. Häng, „Studi Medievali” 1978 (19).
[Google Scholar]
Alan z Lille, Summa de arte praedicatoria: PL 210.
[Google Scholar]
Aleksander z Hales, Summa theologiae, t. 3, Romae 1948.
[Google Scholar]
Alkuin, Epistula 73 ad Calvinum Presbyterum: PL 100.
[Google Scholar]
Augustyn, Enarrationes in Psalmos: CCL 38, 39 i 40.
[Google Scholar]
Bernard z Clairvaux, De triplici custodia manus lingua et cordis. Sermo 17, [w:] S. Bernardi Opera, wyd. J. Leclercq, H.M. Rochais, C.H. Talbot, t. 6/1, Romae 1970.
[Google Scholar]
Bernard z Clairvaux, Epistula 78 ad Sugerium Abbatem Sancti Dionysii, [w:] S. Bernardi Opera, wyd. J. Leclercq, H.M. Rochais, t. 7, Romae 1974.
[Google Scholar]
D’Alverny M.Th., Alain de Lille. Alain de Lille. Textes inédits, avec une introduction sur sa vie et ses œuvres, Paris 1965.
[Google Scholar]
Dante Alighieri, Boska Komedia [Piekło], przeł. E. Porębowicz, Warszawa 1990.
[Google Scholar]
Gilbert z Tournai, Eruditio regum et principium, wyd. A. de Poorter, Louvain 1914.
[Google Scholar]
Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, t. 4: Księgi XVII-XXII, przeł. E. Buszkiewicz, A. Wilczyński (Źródła Monastyczne, 63), Kraków 2013.
[Google Scholar]
Henryk z Suzy, Summa aurea, Venetiis 1574 [reprint: Torino 1963].
[Google Scholar]
Hieronim, Epistula 148 ad Celantiam: CSEL 56.
[Google Scholar]
Jakub z Vitry, Sermones vulgares. Ex sermone 56 ad Mercatorem et compsores, [w:] J.B. Pitra, Analecta Novissima Spicilegii Solesmnensis, altera continuatio, t. 2, Paris 1888.
[Google Scholar]
Jan z Limoges, Morale somnium Pharaonis, [w:] Opera omnia, wyd. C. Horvath, t. 1, Veszprém 1932.
[Google Scholar]
Jan z Salisbury, Policratici sive de nugis curialium et vestigiis philosophorum libri VIII, wyd. C.C.I. Webb, t. 1, London-Oxford 1909.
[Google Scholar]
Langton S., De decem plagi, [w:] Selected Sermons of Stephen Langton, wyd. P. Barzillay Roberts, Toronto 1980.
[Google Scholar]
Neckham A., De naturis rerum, wyd. T. Wright (Rerum Britannicum Medii Aevi Scriptores, 34), London 1863 [reprint: Nendeln (Liect.) 1967].
[Google Scholar]
Peraldus W., Summa virtutum ac vitiorum, Paris 1668.
[Google Scholar]
Piotr Kantor, Verbum abbreviatum: PL 205.
[Google Scholar]
Piotr Kantor, Summa de sacramentis et animae consilii, wyd. J.A. Dugauquier, t. 2, Louvain-Lille 1954.
[Google Scholar]
Pseudo-Bonawentura, Speculum conscientiae (Speculum animae), [w:] S. Bonaventurae opera omnia, t. 8, Romae 1898.
[Google Scholar]
Pseudo-Piotr z Blois, „Quales sunt”: PL 207.
[Google Scholar]
Rajmund z Peñafort, Summa de poenitentia et matrimonio, cum glossis Joannis de Friburgo, Roma 1603.
[Google Scholar]
Robert z Courson, Summa, wyd. częściowe, V.L. Kennedy, Robert Courson on Penence, „Medieval Studies” 1945 (7).
[Google Scholar]
Robert z Flamborough, Liber poenitentialis, wyd. J.J.F. Tirth, Toronto 1971.
[Google Scholar]
Robert Grossatesta, De confessione [Robert Grosseteste Treatise on Confession ‘Deus est’], wyd. S. Wenzel, „Franciscan Studies” 1970 (30).
[Google Scholar]
Tomasz z Akwinu, Summa theologiae.
[Google Scholar]
Türk E., Nugae curialium. Le règne d’Henry II Plantagenêt et l’éthique politique, Genève 1977.
[Google Scholar]
Wilhelm z Auxerre, Summa Aurea, wyd. J. Ribaillier, t. 2, Paris-Grottaferrata 1982.
[Google Scholar]
Podgląd
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Kategorie
Prawa autorskie & Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
ISSN (druk)
2450-3584ISSN (online)
3072-1245-
Abstrakt41
