O kreacjach bohaterek Ballad i romansów Adama Mickiewicza. Próba lektury feministycznej
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2016a13Słowa kluczowe:
Adam Mickiewicz, ballady, ekofeminizm, emancypacja, stereotypyAbstrakt
Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytania: czy sposób artystycznej kreacji bohaterek Ballad i romansów Adama Mickiewicza nosi znamiona optyki patriarchalnej, stereotypowej, czy też wykracza poza granice męskocentrycznego oglądu świata i człowieka? O ile, w jaki sposób i czy w ogóle autor Pana Tadeusza zawarł w swoim cyklu poetyckim znamiona wrażliwości emancypacyjnej? Czy bohaterki ballad są kobietami wyzwolonymi od ograniczeń związanych z płcią, narzucanych przez kulturę? Zadaniem niniejszego przyczynku badawczego jest również dokonanie próby „lektury aktualizującej” znaczącego tekstu dziewiętnastowiecznego; ukazania go w perspektywie współczesnej, ale ze szczególnym uwydatnieniem rdzenia antropologii romantycznej, którym był „człowiek wewnętrzny” wraz z mistyczną dialektyką tego, co zewnętrzne, i tego, co wewnętrzne.
Pobrania
Bibliografia
LITERATURA CYTOWANA
Baśnie braci Grimm, t. 1-2, przeł. E. Bielicka i M. Tarnowski, Warszawa 1986.
Brzozowski J., Odczytywanie znaczeń. Studia o poezji Mickiewicza, Łódź 1997.
Bürger G.A., Lenora, przeł. J. Gamska-Łempicka, [w:] Niemiecka ballada romantyczna, oprac. Z. Ciechanowska, BN II 142, Wrocław 1963.
Burzyńska A., M. P. M. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków 2007.
Cysewski K., „Ballady i romanse” – przewodnik epistemologiczny, „Pamiętnik Literacki” 1983, z. 3.
Eliade M., Traktat o historii religii, przeł. J. Wierusz-Kowalski, Warszawa 1966.
Freud S., Kultura jako źródło cierpień, przeł. J. Prokopiuk, Warszawa 2013.
Grudzińska-Gross I., Honor, horror i klasycy. Eseje, Sejny 2012.
Jakubowski J., Ricoeur a egzystencjalna koncepcja wiecznej teraźniejszości, „Analiza i Egzystencja” 2005, nr 1.
Janion M., Gorączka romantyczna, Gdańsk 2007.
Janion. M., Kobiety i duch inności, Warszawa 2006.
Janion M., Projekt krytyki fantazmatycznej. Szkice o egzystencjach ludzi i duchów, Warszawa 1991.
Janion M., Wampir. Biografia symboliczna, Gdańsk 2008.
Koropeckyj R., Adam Mickiewicz. Życie romantyka, przeł. M. Glasenapp, Warszawa 2013.
Kowalczykowa A., Romantyczni szaleńcy, Warszawa 1977.
Krukowska H., Noc romantyczna. Mickiewicz, Malczewski, Goszczyński. Interpretacje, Gdańsk 2011.
Kurz I., Stereotyp, [w:] Encyklopedia gender. Płeć w kulturze, red. M. Rudaś-Grodzka, K. Nadana-Sokołowska, A. Mrozik et al., Warszawa 2014.
Le Fanu J.S., Carmilla, przeł. M. Kozłowski, Kraków 1974.
Libera L., Mickiewicz, Zielona Góra 2015.
Llosa M.V., Szelmostwa niegrzecznej dziewczynki, przeł. M. Chrobak, Kraków 2007.
Lul M., Mickiewiczowski ład serca. O „Romantyczności”, [w:] Światło w dolinie. Prace ofiarowane Profesor Halinie Krukowskiej, red. K. Korotkich, J. Ławski, D. Zawadzka, Białystok 2007.
Lyszczyna J., Czy i jak czytać romantyków w XXI wieku?, „Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska” 2010, nr 8, red. M. Kuziak i S. Rzepczyński.
Ławski J., Marie Romantyków. Metafizyczne wizje kobiecości. Mickiewicz – Malczewski – Krasiński, Białystok 2003.
Mérimée P., Lokis. Rękopis profesora Wittembacha, przeł. L. Staff, Warszawa 1969.
Mickiewicz A., Dzieła, t. VIII, oprac. J. Maślanka, Warszawa 1997.
Mickiewicz A., Dzieła, t. XII, Legion Polski, Trybuna Ludów, oprac. S. Kieniewicz, Warszawa 1997.
Mickiewicz A., Pan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem, oprac. S. Pigoń, BN I 83, Wrocław 2015.
Mickiewicz A., Wybór poezyj, t. 1, oprac. C. Zgorzelski, BN I 6, Wrocław 1986.
Mickiewicz A., Wybór poezyj, t. 2, oprac. C. Zgorzelski, BN I 66, Wrocław 1986.
Mieletinski E., Poetyka mitu, przeł. J. Dancygier, Warszawa 1981.
Miłosz C., Jakiegoż to gościa mieliśmy. O Annie Świrszczyńskiej, Kraków 2012.
Miłosz C., W stronę kobiet, „Teksty Drugie” 1993, nr 4/5/6.
Nasze pojedynki o romantyzm, red. D. Siwicka, M. Bieńczyk, Warszawa 1995.
Neuger L., Ćwiczenia z wrażliwości. Duże i małe szkice literackie, Katowice 2006.
Philips U., Apokaliptyczny feminizm: Adam Mickiewicz i Margaret Fuller, przeł. M. Świerkosz, [w:] Gender w praktyce badawczej. Zbiór pokonferencyjny, red. M. Świerkosz, „uniGENDER” 2010, nr 1, [http://www.unigender.org/?page=biezacy&issue=04&article=09], [dostęp: 25.11.2015 rok].
Piwińska M., Wolny myśliwy. Osiem prób czytania Mickiewicza, Gdańsk 2003.
Rawski J., „Romantyczność” Adama Mickiewicza, czyli o widzeniu w biały dzień… wampira, [w:] Starość. Doświadczenie egzystencjalne – temat literacki – metafora kultury, seria II, Zapisy i odczytania, red. A. Janicka, E. Wesołowska, Ł. Zabielski, Białystok 2013.
Ritz G., Poeta romantyczny i nieromantyczne czasy. Juliusz Słowacki w drodze do Europy – pamiętniki polskie na tropach narodowej tożsamości, przeł. M. Łukasiewicz, Kraków 2011.
Rymkiewicz J. M., D. Siwicka, A. Witkowska, M. Zielińska, Mickiewicz. Encyklopedia, Warszawa 2010.
Słowacki J., Dzieła, red. J. Krzyżanowski, t. II, Poematy, oprac. E. Sawrymowicz, Wrocław 1959.
Słowacki J., Wiersze i poematy (Wybór), Warszawa 1971.
Stoker B., Dracula, przeł. M. Król, Kraków 2008.
Szczuka K., Kopciuszek, Frankenstein i inne. Feminizm wobec mitu, Kraków 2001.
Walczewska S., Damy, rycerze, feministki. Kobiecy dyskurs emancypacyjny w Polsce, Kraków 2006.
Wenerska W., Romantyczne fantazmaty demonicznej kobiecości, Toruń 2011.
Woźny, Obraz kobiet i mężczyzn w prehistorycznych mitach i obrzędach, [w:] Beatrycze i inne. Mity kobiet w literaturze i kulturze, red. G. Borkowska i L. Wiśniewska, Gdańsk 2010.
Zgorzelski C., O sztuce poetyckiej Mickiewicza. Próby zbliżeń i uogólnień, Warszawa 1976.
Ziemba K., Wyobraźnia a biografia. Młody Słowacki i ciągi dalsze, Gdańsk 2006.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Prawa autorskie (c) 2016 Jakub Rawski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
