Reaktywacje dystopii w najnowszej literaturze popularnej. Na marginesie lektury powieści Margaret Atwood i Ignacego Karpowicza
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2020a5Słowa kluczowe:
dystopia, powieść, przemoc, politycy, dyskryminacjaAbstrakt
Dystopia wydaje się jednym z najpopularniejszych motywów w najnowszej kulturze popularnej. Jeden z powodów, dla których jest tak znany, wiąże się z przemianami politycznymi, gospodarczymi i społecznymi, jakie mają miejsce w wielu krajach. Liczne kryzysy potwierdzają fakt, iż populistyczni politycy przejmują władzę, aby rozpocząć rewolucję, która ma zmienić życie ludzi oraz sprawić, że ich narody ponownie staną się potężne. Ich punkt widzenia wydaje się bardzo radykalny i niebezpieczny. Szybka transformacja ze społeczeństwa wielokulturowego w patriarchalne pokazuje, iż wiele osób jest marginalizowanych. Powieści Atwood i Karpowicza pokazują kraje po transformacji, w których przemoc i terroryzm są główną regułą kontrolującą życie obywateli. Reżim łamie podstawowe prawa, w rezultacie czego wiele mniejszości jest dyskryminowanych. Ich istnienie jest bezwartościowe z wielu powodów. Co więcej, zbuntowani obywatele są eliminowani ze społeczeństwa. Obie powieści są mocnym ostrzeżeniem przed niebezpieczeństwami ultranacjonalistycznego rządu, który może doprowadzić do kolejnej wojny światowej.
Pobrania
Bibliografia
Piechota D., Reaktywacje dystopii w najnowszej literaturze popularnej. Na marginesie lektury powieści Margaret Atwood i Ignacego Karpowicza, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2020, nr 6, https://doi.org/10.34768/fp2020a5.
LITERATURA CYTOWANA
Literatura podmiotu
Atwood M., Opowieść podręcznej, przeł. Z. Uhrynowska-Hanasz, Warszawa 2017.
Karpowicz I., Prawda, [w:] I. Karpowicz, Miłość, Kraków 2017.
Literatura przedmiotu
Bernacki M., Antyutopia (utopia negatywna, dystopia), [w:] M. Bernacki, M. Pawlus, Słownik gatunków literackich, Bielsko-Biała 2004.
Bilczewski T., Nowa komparatystyka. Lektura i komunikacja, [w:] Polonistyka bez granic, t. I: Wiedza o literaturze i kulturze, red. R. Nycz, W. Miodunka, T. Kunz, Kraków 2010.
Ciarcińska K., „Opowieść podręcznej” Margaret Atwood. Antyutopia czy realna recepta na piekło kobiet?, [w:] Utopie, antyutopie, dystopie, red. I. Barwicka-Tylek, P. Eckhardt, M. Guzy, Kraków 2017.
Czapliński P., Ironia i absolut, https://www.dwutygodnik.com/artykul/7591-ironia-i-absolut.html (dostęp: 12.04.2020).
Engelking W., Margaret Atwood kontra #metoo, „Newsweek” 2020, nr 9.
Gajek M., Cyfrowe pole bitwy, „Newsweek. Tajemnice Przyszłości” 2019, nr 1.
Głażewski M., Dystopia albo ontologia Zło-bytu, „Przegląd Pedagogiczny” 2010, nr 1.
Głowiński M., Zła mowa. Jak nie dać się propagandzie, Warszawa 2016.
Gwozdowska A., Antyaborcyjna krucjata Trumpa, „Wprost” 2019, nr 23.
Harrari Y.N., 21 lekcji na XXI wiek, przeł. M. Romanek, Kraków 2018.
Kim R., Kto siał wiatr, „Newsweek” 2019, nr 31.
Kyzioł A., Nie tylko ofiary, „Polityka” 2020, nr 8.
Michalski C., Opowieść podręcznej po polsku, „Krytyka Polityczna”, 18.12.2013, https://krytykapolityczna.pl/felietony/cezary-michalski/opowiesc-podrecznej-po-polsku/.
Milewski P., Krew na rękach prezydenta, „Newsweek” 2019, nr 33.
Nogaś M., Faszyzm znowu tu jest, „Książki. Magazyn do Czytania” 2018, nr 2.
Oramus D., O pomieszaniu gatunków. Science fiction a postmodernizm, Warszawa 2010.
Pawlicka A., Kogo Polacy nie lubią najbardziej?, „Newsweek” 2019, nr 12.
Pułka L., Antyutopia, [w:] Słownik literatury popularnej, red. T. Żabski, Wrocław 2006.
Remak H., Literatura porównawcza – jej definicje i funkcja, [w:] Antologia zagranicznej komparatystyki literackiej, red. H. Janaszek-Ivaničkova, Warszawa 1997.
Riemen R., Wieczny powrót faszyzmu, przeł. A. Oczko, Kraków 2014.
Sargent L.T., The Three Faces of Utopianism. Revisited, „Utopian Studies” 1994, nr 5.
Siedlecka E., Naklejka z ideologią, „Polityka” 2019, nr 31.
Smuszkiewicz A., Dystopia, [w:] A. Niewiadomski, A. Smuszkiewicz, Leksykon polskiej literatury fantastycznej, Poznań 1990.
Szacki J., Spotkania z utopią, Warszawa 2000.
Tokarska-Bakir J., Nierozgarnięci, „Książki. Magazyn do Czytania” 2011, nr 1.
Wanat E., Białystok – polskie Stonewall, „Wprost” 2019, nr 31.
Wichowicz A., Her-story. Opowieść podręcznej, https://fragile.net.pl/home/her-story-opowiesc-podrecznej.
Wilk E., Bluzg, „Polityka” 2019, nr 31.
Wójcik Ł., Rok nie prorok, „Polityka” 2019, nr 23.
Zając A., Pismo, ciało, afekt. O „Miłości” Ignacego Karpowicza, https://magazynkontakt.pl/pismo-cialo-afekt-o-milosci-ignacego-karpowicza
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Prawa autorskie (c) 2020 Dariusz Piechota
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
