„Nie ma terminu, który by nie nadszedł, ani długu, którego nie trzeba by spłacić”. Jeszcze o Don Juanie w Dziadach

Aneta Narolska

doi:10.34768/fp2016a8

Autor

Aneta Narolska Uniwersytet Zielonogórski https://orcid.org/0000-0002-1691-5227 (unauthenticated)

DOI:

https://doi.org/10.34768/fp2016a8

Słowa kluczowe:

Don Juan, dramat, Dziady drezdeńskie

Abstrakt

Celem pracy jest interpretacja sceny VIII Dziadów drezdeńskich Mickiewicza w kontekście dwóch dramatów o Don Juanie: Zwodziciela z Sewilli i Kamiennego Gościa Tirsa de Moliny oraz Don Juana, czyli Kamiennego Gościa Moliera. Opera Mozarta Don Giovanni albo Rozpustnik ukarany, będąca syntezą wcześniejszych wersji historii o Don Juanie, jest tu traktowana jako warstwa powierzchniowa, pod którą zachodzi wiele relacji pomiędzy dziełem Mickiewicza a utworami wykorzystującymi hiszpańską legendę. Kompozycja sceny VIII, konstrukcja bohatera (Senatora) oraz komizm to elementy łączące tekst Mickiewicza z dramatem Moliera. Z religijnym dramatem hiszpańskim natomiast łączy Dziady ich moralitetowy charakter oraz przesłanie mówiące o potępieniu za niewiarę w istnienie Boskiej rzeczywistości i sprawiedliwości. Scena Balu u Senatora dowodzi zatem nie tylko związku dramatu Mickiewicza z tradycją Molierowską, ale może także wskazywać na niebezpośredni związek z dramatem hiszpańskim Złotego Wieku.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Aneta Narolska - Uniwersytet Zielonogórski

Absolwentka wrocławskiej polonistyki, doktorat uzyskała na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od roku 1998 jest związana z Uniwersytetem Zielonogórskim. Zajmuje się historią literatury pozytywizmu, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości Elizy Orzeszkowej.

Bibliografia

LITERATURA CYTOWANA

Biały L., Wstęp [w:] Tirso de Molina, Dramaty. Wybór: Zwodziciel z Sewilli i Kamienny Gość, Nieśmiały na dworze, Potępiony za niewiarę, wyb., przeł. i oprac. L. Biały, Wrocław 1999 (BN II, Nr 245).

Ciesielska-Borkowska S., Calderon w twórczości Słowackiego, [w:] Księga pamiątkowa ku czci Stanisława Pigonia, kom. red. Z. Czerny [i in.], Kraków 1961 („Prace Komisji Historycznoliterackiej Krakowskiego Oddziału PAN”, nr 1).

Cieśla-Korytowska M., „Dziady” Adama Mickiewicza, wyd. 1, Warszawa 1995 („Biblioteka Analiz Literackich” nr 79).

Darring Gerald E., Jedność strukturalna „Dziadów” części III, tłum. I. Sławińska, [w:] Dramat i teatr religijny w Polsce, red. I. Sławińska, W. Kaczmarek, Lublin 1991 („Religijne Tradycje Literatury Polskiej”, red. S. Sawicki).

Kamiński P., Don Giovanni albo Rozpustnik ukarany, [hasło w:] idem, Tysiąc i jedna opera, t. 1: A-M, Kraków 2008.

Kubacki W., Arcydramat Mickiewicza. Studia nad III częścią „Dziadów”, Kraków 1951 („Literatura – sztuka – krytyka. Biblioteka Naukowa”, nr 15).

Łubieński T., Don Juan, [w:] idem, Molier nasz współczesny, Warszawa 2013 (Biblioteka „WIĘZI”, t. 293).

Mickiewicz A., „Dziady” drezdeńskie (Część III), oprac. J. Skuczyński, Wrocław 2012 (BN I 318).

Mickiewicz A., Dzieła. Wydanie Rocznicowe 1798-1998, t. I-XVII, komitet red. Z. J. Nowak, M. Prussak, Z. Stefanowska, C. Zgorzelski i in., Warszawa 1993-2005 (tu: t. V: Proza artystyczna i pisma krytyczne, oprac. Z. Dokurno, teksty francuskie przełożył A. Górski, Warszawa 1996; t. VII: Pisma historyczne. Wykłady lozańskie, oprac. J. Maślanka, Wykłady lozańskie zrekonstruował i przełożył J. Kowalski. Pisma historyczne francuskie przeł. A. Górski, Warszawa 1996; t. X: Literatura słowiańska. Kurs trzeci, oprac. J. Maślanka, przeł. L. Płoszewski, Warszawa 1998).

Molièr, Don Juan, czyli Kamienny Gość. Komedia (Dom Juan, ou le Festin de Pierre), [w:] idem, Wybór komedii: Tartuffe, Don Juan, Mizantrop, Skąpiec, przeł. B. Korzeniewski, oprac. J. Pawłowiczowa, Wrocław 2001 (BN II 248).

Molina Tirso de, Zwodziciel z Sewilli i Kamienny Gość (El Burlador de Sevilla y Convidado de Piedra), [w:] idem, Dramaty. Wybór: Zwodziciel z Sewilli i Kamienny Gość, Nieśmiały na dworze, Potępiony za niewiarę, wyb., przeł. i oprac. L. Biały, Wrocław 1999.

Mozart W. A., Don Giovanni. Dramma giocoso w II aktach KV 527. [Dokument wideo], libr. Lorenzo da Ponte wg Giovanniego Bertatiego, prapremiera: Praga, Gräflich Nostitzsches National-Theater (Stavovské divadlo), 29 X 1787, nagranie w Kolonii w 1991 r., dyr. James Conlon, reż. M. Hampe, reż. nagr. wideo José Montes-Baquer, przeł. D. Sawka, Warszawa: Studio PRL, 2009 („Wielkie Opery”, t. 15).

Niemojewska Z., „Dziady” drezdeńskie jako dramat chrześcijański, Warszawa 1920.

Ponte Lorenzo da, Pamiętniki, przeł. J. Popiel, posłowie B. Pociej, Kraków 1987.

Puchalska I., „Majsterkowanie” Mozartem. „Dziadów” część III a „Don Giovanni”, „Wielogłos” 2007, nr 1.

Río Á. del, Historia literatury hiszpańskiej. Podręcznik, t. 1: Od początków do 1700 roku, Warszawa 1970.

Skuczyński J., Wstęp, [w:] Adam Mickiewicz, „Dziady” kowieńsko-wileńskie (Część II, IV, I), oprac. J. Skuczyński, Wrocław 2012 (BN I 317).

Sławińska I., „Dziady” – dramat chrześcijański? Spór o „Dziady” redivivus, [w:] „Dziady” Adama Mickiewicza. Poemat – adaptacje – tradycje, red. B. Dopart, Kraków 1999.

Sokalska M., „Dziady” Adama Mickiewicza w kręgu inspiracji operowych, [w:] eadem, Opera a dramat romantyczny. Mickiewicz – Krasiński – Słowacki, Kraków 2009.

Strzałkowa M., Studia polsko-hiszpańskie, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, „Rozprawy i Studia”, t. XXVI, Kraków 1960.

Tomaszewski M., Mozarta „Don Giovanni”, [w:] Wolfgang Amadeus Mozart, Don Giovanni, Kraków 1997 (Opera i Operetka w Krakowie, zapowiedź i program premiery na 12 października 1997), b. s.

Weinstein L., The Metamorphoses of Don Juan, Stanford 1959.

Windakiewicz S., Literatura hiszpańska u romantyków. Odczyt wygłoszony na zebraniu naukowym Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza w Krakowie dnia 29 marca 1928 r., „Przegląd Współczesny” 1928, t. 25, nr 73.

Wiśniewska L., Don Juan Tirsa de Moliny wobec porządków Boga i Natury, [w:] Don Juan w przemianach kultury, red. L. Wiśniewska, Bydgoszcz 2008.

Ziołowicz A., Misterium jako fragment całości. O III części „Dziadów” Adama Mickiewicza, [w:] eadem, „Misteria polskie”. Z problemów misteryjności w dramacie romantycznym i młodopolskim, Kraków 1996.

Żeleński T. (Boy), Molier, [w:] idem, Pisma, t. XI, Seria druga: tom VIII-XIV, red. H. Markiewicz, Komitet Redakcyjny W. Kopaliński, J. Kott, B. Winklowa, R. Zimand, tom oprac. Jan Kott, objaśnienia Piotr Kuncewicz, Warszawa 1957.