Marmur, morena czołowa, kamień polny, kamień reński, piaskowiec czerwony i biały, węgiel brunatny…Kamienie Zielonej Góry. Zielona Góra kamieni. Kilka lit(h)olingwistyczno-kulturologicznych uwag o kamieniach spotykanych w różnych przestrzeniach Winnego Grodu
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2021a11Słowa kluczowe:
kamienie, przestrzenie, miasto, Zielona Góra, lit(h)olingwistykaAbstrakt
Przedmiotem refleksji są tym razem kamienie i nazwy związane z kamieniami występującymi w różnych, zarówno otwartych, jak i zamkniętych przestrzeniach Miasta Srok. Relacja przestrzeń – miasto – kamień stała się inspiracją do uwag na temat kamieni funkcjonujących, między innymi w: a) zielonogórskim krajobrazie (morena czołowa, węgiel brunatny, głaz pamiątkowy, lapidarium), b) zielonogórskiej architekturze świeckiej (mury obronne z kamieni polnych, uliczny bruk, kamienne fundamenty), c) zielonogórskiej architekturze sakralnej (kamienna kapliczka – Kaplica na Winnicy, kamienne zworniki, kamienna rokokowa chrzcielnica), d) zielonogórskim muzeum (ciężkie kamienie / hańbiące kamienie), e) zielonogórskiej firmie jubilerskiej (bursztyn, perła, koral…). Wymienione i zinterpretowane w szkicu kamienie oraz ich nazwy, inkrustujące przestrzenie Zielonej Góry, sprawiają, że Winny Gród był i jest miejskim fenomenem, w którego palimpsestowe warstwy na stałe wpisały się kamienne elementy natury i kultury.
Pobrania
Bibliografia
Węgorowska K., Marmur, morena czołowa, kamień polny, kamień reński, piaskowiec czerwony i biały, węgiel brunatny…Kamienie Zielonej Góry. Zielona Góra kamieni. Kilka lit(h)olingwistyczno-kulturologicznych uwag o kamieniach spotykanych w różnych przestrzeniach Winnego Grodu, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2021, nr 7, https://doi.org/10.34768/fp2021a11.
Bartmiński J., Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. 1: Kosmos, cz. 1, Lublin 1996.
Czyżniewski T., Zielona Góra przełomu wieków XIX/XX, Łódź 2010.
Garbacz K., Zielona Góra. Spacer z przeszłością, Zielona Góra 2004.
Greimas A., Ku semiotyce typologicznej, [w:] E. Leach, A. Greimas, Rytuał i narracja, Warszawa 1989.
Ilustrowany słownik języka polskiego, red. E. Sobol, Warszawa 2004.
Inny słownik języka polskiego, red. M. Bańko, t. 1-2, Warszawa 2000.
Jałowiecki B., Człowiek, społeczeństwo – przestrzeń w polskiej socjologii miasta, [w:] Socjologia miasta. Wybór tekstów, red. M. Malikowski, S. Solecki, Rzeszów 1999.
Kinal A., Winiarskie i bachiczne dominanty oraz detale w przestrzeni miejskiej Zielonej Góry, [w:] D. Angutek, A. Kinal, J. Leszkowicz-Baczyński, M. Pokrzyńska, A. Urbaniak, Winiarska i bachiczna tradycja Zielonej Góry. Studia i szkice społeczno-kulturowe, Zielona Góra-Bydgoszcz 2019.
Kowalski S., Architektura kościoła św. Jadwigi na przestrzeni wieków, [w:] Zielona Góra. Kościół św. Jadwigi (Katedra), Zielona Góra 1993.
Kubicki P., Miasto w sieci znaczeń. Kraków i jego tożsamości, Kraków 2010.
Kuczyńska J., Wstęp do historii sztuki. Nauki pomocnicze. Historia architektury, Lublin 1988.
Ledrut R., La forme et le sense dans la sociéte, Paris 1984.
Lisowski A., Koncepcje przestrzeni w geografii człowieka, Warszawa 2003.
Majchrzak P., Dzieje kościoła św. Jadwigi w świetle źródeł pisanych, [w:] Zielona Góra. Kościół św. Jadwigi (Katedra), Zielona Góra 1993.
Morzyńska-Wrzosek B., Bydgoszcz w perspektywie poetycko-topograficznej, [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 2, red. M. Święcicka, Bydgoszcz 2008.
Muszyński J., Kościół w średniowiecznym mieście, Zielona Góra. Kościół św. Jadwigi (Katedra), Zielona Góra 1993.
Muszyński J., Kowalski S., Zielona Góra. Ratusz i wokół ratusza, Zielona Góra 1992.
Nieznane i tajemnicze miejsca Ziemi Lubuskiej, red. T. Czyżniewski, Zielona Góra 2009.
Niezwykli i tajemniczy ludzie Ziemi Lubuskiej, red. D. Chajewski, Zielona Góra 2010.
Niezwykłe i tajemnicze miejsca w naszych lasach, red. D. Chajewski, Zielona Góra 2011.
O książce. Encyklopedia, Wrocław 1987.
Ożóg K., Językowa i kulturowa przestrzeń współczesnego miasta (na podstawie badań napisów miejskich), [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 2, red. M. Święcicka, Bydgoszcz 2008.
Pelcowa H., Językowa przestrzeń dużego i małego miasta w świadomości mieszkańców, [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 5, red. M. Święcicka, M. Peplińska-Narloch, Bydgoszcz 2014.
Podkidacz W., Aksjologizacja obrazu miasta w tekstach przewodników turystycznych, „Poradnik Językowy” 2004, z. 7.
Sawicka G., Miasto jako tekst, [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 4, red. M. Święcicka, Bydgoszcz 2012.
Siwiec A., Przestrzeń miejska jako przestrzeń onimiczna (uwarunkowania lingwokulturowe), [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 1, red. M. Święcicka, Bydgoszcz 2006.
Skoczylas J., Żuromski M., Symbolika kamienia jako element legitymizacji władzy w cywilizacji europejskiej, Poznań 2007.
Sławkowa E., Miasto we frazeologii. Rozpoznanie wstępne, [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 5, red. M. Święcicka, M. Peplińska-Narloch, Bydgoszcz 2014.
Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, t. 2, Warszawa 1998.
Spacer po mieście Zielona Góra. Informacja turystyczna, Zielona Góra 2016.
Święcicka M., Słowo wstępne, [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 2, red. M. Święcicka, Bydgoszcz 2008.
Walczak B., Co mówi język polski o genezie miasta?, [w:] Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie 4, red. M. Święcicka, Bydgoszcz 2012.
Wallis A., Socjologia wielkiego miasta, t. 69, Warszawa 1967.
Wądolny-Tatar K., Roszczynialska M., Literackie profile kamienia, [w:] Kamień w literaturze, języku i kulturze, red. K. Wądolny-Tatar, M. Roszczynialska, t. 1, Kraków 2013.
Węgorowska K., Alabaster, bazalt, granit, bursztyn, perła… – kamienie Wilna – Wilno kamieni. Wokół kulturologiczno-historyczno-lit(h)olingwistycznych faktów utrwalonych w wybranych współczesnych opracowaniach o Mieście Giedymina, [w:] Studia słowiańskie. Język, kultura i literatura 1, red. M. Łuczyk, N. Bielniak, A. Łazar, A. Urban-Podolan, Zielona Góra 2018.
Węgorowska K., Chryzantema, harfa, łodzik, wenus… W stronę konch(i)olingwistyki. Rzecz o muszlach w polszczyźnie, Choszczno-Warszawa-Zielona Góra 2013.
Węgorowska K., Kamienie i klejnoty w języku, kulturze, sztuce, Warszawa-Zielona Góra 2012.
Węgorowska K., Od Gorgony do Kolberga. Świat korali/koralowców w polszczyźnie. Rzecz lit(h)olingwistyczno-kulturologiczna, Zielona Góra 2019.
Wielki słownik wyrazów obcych PWN, red. M. Bańko, Warszawa 2005.
Wójcik M., Symbolika kamienia w twórczości Gustawa Herlinga Grudzińskiego, [w:] Kamień w literaturze, języku i kulturze, red. K. Wądolny-Tatar, M. Roszczynialska, t. 1, Kraków 2013.
Żuchowski T.J., Poskromienie materii. Nowożytne zmagania rzeźbiarzy z marmurem kararyjskim. Michał Anioł, Bernini, Canova, Poznań 2010.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Prawa autorskie (c) 2021 Katarzyna Węgorowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
