Anaideia and a story. About Utopek by Leszek Libera
DOI:
https://doi.org/10.61827/fp2024a9Keywords:
anaideia, self-reference , picareaque novel , SilesiaAbstract
The primary goal of the considerations in this article is to discuss the novel Utopek by Leszek Libera, translated from German by Sława Lisiecka, which tells the story of the writer’s and academician’s hometown (Racibórz in Upper Silesia). Nevertheless, an attempt to explain the aesthetic and ideological meanings of this work is equally important. A significant topic is a modest mention of the scope and originality of the novel’s reception of Libera’s book. The starting point is the motif of shamelessness (anaideia in Greek), functioning as a writing strategy characteristic of both the main character and the narrator. This type of diction and presentation is a part of the picaresque narrator’s disposition. An outsider from the lowlands, another who, due to his position, can tell more harsh truths than people in the upper echelon. In his book, Libera implements the motif of sacralization of objects and novel artifacts, owing to which they acquire a multidimensional meaning (excrement, barrel, “pulok”, wood, honey). The text refers to and critically comments on the fragments illustrating these processes. They lead to a reflection on “the story within the story” hidden beneath the fabric of the problematic, iconoclastic text. History and literature in Libera’s work remain an absolute value considering the relativity of national feuds, acts of heroism, and the challenges of the uniformed world. In the article, you will find deconstructions, interpretations and analyses showing that Libera’s book manifests unraveled potential and is open to readings ranging from formalism through gender and many others. Above all, it is a triumph of literature itself.
Downloads
References
Mikołajec M., Anaideia i opowieść. O Utopku Leszka Libery, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2024, nr 10, https://doi.org/10.61827/fp2024a9.
Agamben G., The Open: Man and Animal, przeł. K. Attel, Stanford, California 2004.
Bataille G., Historia erotyzmu, przeł. I. Kania, Warszawa 2008.
Bator J., Ciemno, prawie noc, Warszawa 2014.
Budzisz S., Ponad 10 procent dzieci skierowano do szkół specjalnych. W większości były z rodzin mówiących po kaszubsku, https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,30332024,kaszubski-lepiej-bylo-ukryc-schowac-przemilczec-kaszubski.html.
Budzisz S., Welewetka. Jak znikają Kaszuby, Poznań 2023.
Filip O., Wniebowstąpienie Alojzego Lopaczka z Śląskiej Ostrawy, przeł. J. Stachowski, Warszawa 2005.
Foucault M., Język bez końca, przeł. M.P. Markowski, [w:] Michel Foucault, Powiedziane, napisane. Szaleństwo i literatura, wyb. i oprac. T. Komendant, przeł. B. Banasiak i in., Warszawa 1999.
Dziadek straszył mnie utopkiem. Z autorem powieści „Utopek”, Leszkiem Liberą rozmawia Janusz Łastowiecki, „Fraza” 2016, nr 4.
Gombrowicz W., Ferdydurke, Kraków 2003.
Grass G., Blaszany Bębenek, przeł. S. Błaut, Warszawa 1994.
Jakubowiak M., Utopek – recenzja, „Herito: Dziedzictwo, Kultura, Współczesność” 2019, nr 2.
Janosch, Cholonek, czyli Dobry Pan Bóg z gliny, przeł. L. Bielas, Kraków 2011.
Joachimstahler J., Czytanie „Utopka”. Posłowie, [w:] L. Libera, Utopek, przeł. S. Lisiecka, posłowie J. Joachimsthaler, Łódź 2018.
Libera L., Buks Molenda. Powieść, przeł. S. Lisiecka, Łódź 2019.
Libera L., Testament utopka, przeł. S. Lisiecka, Łódź 2020.
Libera L., Utopek, przeł. S. Lisiecka, posłowie J. Joachimsthaler, Łódź 2018.
Mann T., Wyznania hochsztaplera Feliksa Krulla, przeł. A. Rybicki, Warszawa 1987.
Masłowski P., Śmiech arystofanejski. Analiza środków komicznych u Arystofanesa na przykładzie „Żab”, https://repozytorium.amu.edu.pl/server/api/core/bitstreams/a1e6912e-259c-4e8a-91f8-d4559be5c446/content.
Miernik A., „Utopkowa” tożsamość w niemieckojęzycznej powieści Leszka Libery, „Studia Historicolitteraria” 2022, nr 22, s. 207-222.
Morcinek G., Siedem zegarków kopidoła Joachima Rybki, Katowice 1982.
Sander M., Der Geiste aus dem Krautfass, https://www.deutschlandfunkkultur.de/der-geist-aus-dem-krautfass-100.html.
Scholtis A., Wiatr od wschodu, przeł. A. Smolorz, Kotórz Mały 2012.
Sloterdijk S., Co się zdarzyło w XX wieku?, przeł. B. Baran, Warszawa 2021.
Sławiński K., Przygody kanoniera Dolasa, Łódź 1985.
Szkłowski W., Lew Tołstoj, przeł. R. Granas, Warszawa 1982.
Szkłowski W., Sztuka jako chwyt, przeł. R. Łużny, [w:] Teorie literatury XX wieku. Antologia, red. A. Burzyńska, M.P. Markowski, Kraków 2006.
Twardoch S., Pokora, Kraków 2020.
Węgrzynek K., Dzieci króla olch. Analiza przypadków z gościńca śląskiego oraz innych, „Rana. Literatura – Doświadczenie – Tożsamość” 2022, nr 1 (5).
Widera A., Od Cieszyna do Gogolina. Gawędy, baśnie, legendy, Opole 1978.
Wolski M., Nicuś, Łódź 2022.
Woźniakowski G., Świat na opak według Utopka, „Fraza” 2016, nr 4 (94).
Urban R., Termin Nyski, czyli sterylizacja naiwnego baranka, nieludzka komedia autochtoniczna z epoki Trzeciego Rajchu w 5 aktach biurokratycznych, [w:] R. Urban, Pisma, Opole 1982.
Zaremba M., Wielka trwoga: Polska 1944-1947. Ludowa reakcja na kryzys, Kraków 2012.
Zarychta P., Antysielanka z nicponiem w tle, „Nowe Książki” 2019, nr 7/8.
Ziołowicz A., W stronę Diogenesa. Z problemów Norwidowskiej koncepcji kultury, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 2015, R. VIII (L).
https://zdaniemszota.pl/3687-recenzja-leszek-libera-utopek.
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/ksiazki/1782642,1,recenzja-ksiazki-leszek-libera-
utopek.read.
https://kultura.onet.pl/ksiazki/leszek-libera-zostawiam-czytelnikowi-pole-dla-jego-wyobrazni/nqh4bs3.
Downloads
Published
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 2024 Marek Mikołajec

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyrights (a). In principle, authors who are not employed by the University of Zielona Góra retain the copyright, including publishing rights to the articles, without restrictions.
Copyrights (b). In principle, authors who are employed by the University of Zielona Góra, do not retain the copyright, including publishing rights to the articles. In such cases the copyright holder is the University of Zielona Góra.































