'God, Give the Enlightenment in Poland!'. Names of God in the first issue of "Monitor"
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2015a4Keywords:
Polish Enlightenment, religion, "Monitor", GodAbstract
The paper depicts the names of God present in the journal ‘Monitor’ in 1765. The maga-zine, while promoting Enlightenment slogans, did not undermine the faith in God. Therefore, the following names of God appear in the periodical: the Creator (Stwórca), the Ruler (Pan Najwyższy, Pan Zastępów), the Guardian (Opatrzność) and the Judge (wyrok boski, boski urząd sądzenia). There are also conventionalized phrases (uchowaj Boże, daj Boże) which reflect the religious belief of the editors or Monitor’s readers corresponding with them.
Downloads
References
LITERATURA CYTOWANA
Aleksandrowska E., „Monitor” (1765-1785), [w:] Słownik literatury polskiego oświecenia, pod red. T. Kostkiewiczowej, wyd. II poszerz. i popr., Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wrocław-Warszawa-Kraków 1986, s. 293-298.
Aleksandrowska E., Wstęp, [w:] „Monitor” 1765-1785. Wybór, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1976.
Bajerowa I., Kilka problemów stylistyczno-leksykalnych współczesnego polskiego języka religijnego, [w:] O języku religijnym. Zagadnienia wybrane, pod red. M. Karpluk, J. Sambor, Lublin 1988.
Brzegowy T., Psalmy i inne Pisma, Toruń 1999.
Dawidziak-Kładoczna M., Bóg w argumentacji Sejmu Wielkiego, [w:] W poszukiwaniu prawdy. Chrześcijańska Europa – między wiarą a polityką, t. 2, red. A. Szyndler, Częstochowa 2012.
Dawidziak-Kładoczna M., Językowe aspekty kultury politycznej Sejmu Wielkiego, Częstochowa 2012.
Ehrlich E., Określenia Boga w I księdze „Psalmów”, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 1977, t. 30.
Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, wyd. III, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wrocław-Warszawa-Kraków 2003.
Godyń J., „Od Adama i Ewy zaczynać”. Mały słownik biblizmów języka polskiego, Warszawa-Kraków 1995. Gorzelana J., Określenia Boga w tłumaczeniach „Psałterza” Jana Kochanowskiego, Franciszka Karpińskiego i Leopolda Staffa, [w:] Filologia Polska. Uniwersytet Zielonogórski, t. 4, Zielona Góra 2009.
Gorzelana J., Właściwości językowo-stylistyczne poezji religijnej Franciszka Karpińskiego, Zielona Góra 2006.
Gorzelana J., Wybrane wykładniki intensywności i ich funkcjonowanie w poezji religijnej polskiego oświecenia (w druku).
Grzegorczykowa R., Wstęp do językoznawstwa, Warszawa 2007.
Janeczek S., Oświecenie chrześcijańskie. Z dziejów polskiej kultury filozoficznej, Lublin 1994.
Jaworski J., Język publicystyki okresu powstania kościuszkowskiego, Opole 2013.
Katechizm Kościoła katolickiego, wyd. Pallotinum Poznań 1994.
Klimowicz M., Oświecenie, Warszawa 1972.
Kostkiewiczowa T., Polski wiek świateł. Obszary swoistości, Wrocław 2002.
Koziara S., Frazeologia biblijna w języku polskim, Kraków 2001.
Leszczyński Z., Imię Boga u Krasickiego, „Roczniki Humanistyczne” 1998, t. XLVI, z. 1 (zeszyt specjalny).
Linde S. B., Słownik języka polskiego, wyd. drugie, poprawione i pomnożone staraniem i nakładem Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, t. 1-6, Lwów 1854-1860.
Maciejewski J., Oświecenie, [w:] Słownik literatury polskiego oświecenia, pod red. T. Kostkiewiczowej, wyd. II poszerz. i popr., Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wrocław-Warszawa-Kraków, 1986.
Matuszczyk B., Idea Opatrzności Bożej w języku polskim dawniej i dziś, [w:] Idee chrześcijańskie w życiu Europejczyka, t. 1, red. A. Ceglińska, Z. Staszewskiej, Łódź 2002.
Matuszewska P., Z problematyki „Monitora”, „Pamiętnik Literacki” 1959, z. 3-4.
Matuszewska P., Z problematyki „Monitora”, „Pamiętnik Literacki” 1959, z. 3/4.
Merkuriusz Polski [Krakow 3 januarij 1661, http://buwcd.buw.uw.edu.pl/e_zbiory/ckcp/merkuriusz/numer1/imagepages/image1.htm.
Rospond S., Kościół w dziejach języka polskiego, Wrocław 1985.
Rzepka W. R., Walczak B., Bóg i szatan w polszczyźnie XVI wieku, [w:] Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, red. B. Kreja, Gdańsk 1999.
Suder P., Słownictwo poezji Adama Naruszewicza, Wałbrzych 2002.
Szagun D., Formy z cząstką wszech-, [w:] Z zagadnień leksykalno-semantycznych: materiały trzeciej konferencji językoznawczej Profesora Bogusława Krei. Gdańsk, 2007. red. B. Milewska, S. Rzedzicka, Gdańsk 2009.
Szczypa J., Jan Paweł Woronicz. Kerygmat narodowy i patriotyczny, Lublin 1999.
Downloads
Published
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 2015 Joanna Gorzelana
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyrights (a). In principle, authors who are not employed by the University of Zielona Góra retain the copyright, including publishing rights to the articles, without restrictions.
Copyrights (b). In principle, authors who are employed by the University of Zielona Góra, do not retain the copyright, including publishing rights to the articles. In such cases the copyright holder is the University of Zielona Góra.
