Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza jako prefiguracja fantasy słowiańskiej

Dariusz Piechota

doi:10.34768/fp2017a14

Authors

Dariusz Piechota University of Białystok https://orcid.org/0000-0002-7943-384X (unauthenticated)

DOI:

https://doi.org/10.34768/fp2017a14

Keywords:

Henryk Sienkiewicz, With Fire and Sword, fantasy, space, protagonists

Abstract

With Fire and Sword has many features of fantasy novels and it is a prefigured modern Slavic fantasy. Sienkiewicz, using Old Polish, epic and romantic styling, rejects all forms of modernity. The author creates a dualistic vision of the world presented with a clear division into good (Polish-Lithuanian Commonwealth [Rzeczpospolita]) and evil (Ukraine). The space is enriched with elements of folklore with numerous references to Slavic myths, stories and legends about vampires and ghosts. Ghosts appearing in the novel make the boundary between the real world and the magical fairy-tale blurred. Sienkiewicz creates a team of knights who embark on a mission (quest motif ), to restore balance to the world. The members of the team are characterized by different skills, each of which is assigned a different attribute. Their journey have both private (Helena’s rescue) and patriotic (a fight with Cossacks) dimensions. The author introduces the magical objects (such as a ring, Longinus’ sword, a holy ball), which the characters use in the fight against the enemy. An important role in the novel plays nature, which is spiritual in a romantic way.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Dariusz Piechota, University of Białystok

Doctor of Humanities. His research interests include literature of the second half of the 19th century, ecocriticism, contemporary popular culture, gender studies and animal studies. Author of numerous publications in collective books and magazines (including "Maska", "Czas Kultury", "Fragile", "Nasza Rota").

References

LITERATURA PODMIOTU

Sienkiewicz H., Ogniem i mieczem, Wrocław 1993.

LITERATURA PRZEDMIOTU

Arendt H., Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła, przeł. A. Szostkiewicz, Kraków 1998.

Bujnicki T., Sienkiewiczowska gra stylizacji, [w:] Pozytywizm. Języki epoki, red. G. Borkowska, J. Maciejewski, Warszawa 2001.

Gemra A., Fantasy – mit na nowo opowiedziany?, „Literatura Ludowa” 1998, nr 2.

Ihnatowicz E., Literatura polska drugiej połowy XIX wieku (1864-1914), Warszawa 2000.

Janion M., Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury, Kraków 2007.

Janion M., Polacy i ich wampiry, [w:] eadem, Prace wybrane, t. 3: Zło i fantazmaty, Kraków 2001.

Jedlicki J., Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Warszawa 2000.

Koziołek R., Krzepa. O potrzebie historii dla życia nowoczesnego, [w:] Henryk Sienkiewicz w kulturze polskiej, red. K. Stępnik, T. Bujnicki, Lublin 2007.

Kubicka H., Tam, gdzie czai się zło. Przestrzeń w horrorze jako mechanizm budzenia strachu, [w:] Literatura i Kultura Popularna, red. A. Gemra, t. 16, Wrocław 2010.

Ludorowski L., Wizjoner przeszłości. Powieści historyczne Henryka Sienkiewicza, Lublin 1999.

Majkowski T. Z., W cieniu białego drzewa. Powieść fantasy w XX wieku, Kraków 2013.

Mroczkowski P., Historia literatury angielskiej. Zarys, Wrocław 2004.

Paczoska E., Lalka, czyli rozpad świata, Warszawa 2008.

Paczoska E., Od utopii artystycznej do allotopii, [w:] eadem, Prawdziwy koniec XIX wieku. Śladami nowoczesności, Warszawa 2010.

Panecka E., Literatura brytyjska na przełomie wieków, [w:] Historia literatury światowej, t: 6: Modernizm, Warszawa 2005.

Piechota D., W otchłani Alki. Dalsze losy Wokulskiego w świetle steampunku, [w:] idem, Między utopią a melancholią. W kręgu nowoczesnej i ponowoczesnej literatury fantastycznej, Lublin 2015.

Prus B., „Ogniem i mieczem”. Powieść z lat dawnych Henryka Sienkiewicza, [w:] Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, Wrocław 1985.

Sokołowski K., Poland, [w:] The Encyclopedia of Fantasy, ed. J. Clute, J. Grant, Nowy Jork 1998.

Szleszyński B., „Lalka” i lektury rzeczywistości. Kilka przybliżeń i wiele pytań, [w:] Realizm, realiści, realność. W stulecie śmierci Bolesława Prusa, red. E. Paczoska, B. Szleszyński, D. M. Osiński, Warszawa 2013.

Szleszyński B., Żywa „Lalka”, martwy Prus? (Na co nam dziś pozytywizm?), „Przegląd Humanistyczny” 2011, nr 5.

Trębicki G., Fantasy. Ewolucja gatunku, Kraków 2007.

Zalewski C., Dzieci Saturna. Mityzacja w „Ogniem i mieczem” Sienkiewicza, [w:] Henryk Sienkiewicz w kulturze polskiej, red. K. Stępnik, T. Bujnicki, Lublin 2007.

Żukowska E., Mityczne struktury fantasy słowiańskiej, [w:] Fantastyczność i cudowność. Wokół źródeł fantasy, red. B. Trocha, T. Rajtaczak, Zielona Góra 2009.