Leśmianowska ballada o niedoskonałości

   137

Autor

Słowa kluczowe   

Abstrakt   

Wydaje się, że Bolesław Leśmian mógł antycypować współczesną krytyczną refleksję nad niepełnosprawnością (disability studies). Za Tymoteuszem Karpowiczem poezję autora Ballady dziadowskiej odczytywać można między innymi jako obronę bycia tym, czym się jest, a niekoniecznie tym, czym by się chciało być. Teza ta jest punktem wyjścia do tego, by raz jeszcze bliżej przyjrzeć się niektórym Leśmianowskim postaciom, a także proponowanej przez poetę koncepcji wspólnoty – wspólnoty naznaczonej niedoskonałościami. Za Leśmianem, interesuje mnie ułomność jako istotna część życia manifestującego się w formach kruchych i obarczonych wadami. A w tym kontekście także – eksplorowane przez poetę pogranicze śmieszności i tragizmu. W artykule omawiane są przede wszystkim dwie parodie: Leśmianowska Ballada dziadowska (dialogująca ze Świtezianką Adama Mickiewicza) i Lipa Artura Marii Swinarskiego, nawiązująca do wspomnianej ballady Leśmiana, ale i głównych wątków jego twórczości.

Liczba wyświetleń   

2022

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Biogram autora   

Magdalena Kokoszka, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego

Dr, adiunkt w Zakładzie Teorii Literatury Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Jest współautorką wydanych wspólnie z Gabrielem Gałą szkiców o Bolesławie Leśmianie (Świat poza płotem. Szkice o Leśmianie, Katowice 2004) oraz autorką książki poświęconej twórczości Tymoteusza Karpowicza (Antologia niemożliwa. Przypadek „Słojów zadrzewnych” Tymoteusza Karpowicza, Katowice 2011). Redagowała tom zbiorowy dedykowany profesorowi Aleksandrowi Nawareckiemu Balaghan. Mikroświaty i nanohistorie (wraz z Beatą Mytych-Forajter i Mariuszem Jochemczykiem, Katowice 2015). Obecnie zajmuje się literaturą polską XX wieku w kontekście badań nad relacjami między człowiekiem a nie-ludzką naturą oraz genologią form rodzajowych typu silva.

Bibliografia   

LITERATURA CYTOWANA

Bibliografia podmiotowa

Leśmian B., Dzieła wszystkie, t. 1. Poezje zebrane, oprac. J. Trznadel, Warszawa 2010.

Leśmian B., Podlasiak, [w:] B. Leśmian, Klechdy polskie, wstęp i oprac. W. Lewandowski, Kraków 1999.

Mickiewicz M., Świtezianka, [w:] A. Mickiewicz, Dzieła poetyckie, t. 1. Wiersze, oprac. C. Zgorzelski, wyd. 4 [w tym oprac.], Warszawa 1983.

Swinarski A. M., Lipa, [w:] A. M. Swinarski, Parodie, Warszawa 1955.

Bibliografia przedmiotowa

Bachtin M., Twórczość Franciszka Rabelais’go a kultura ludowa średniowiecza i renesansu, przeł. A. i A. Goreniowie, Kraków 1975.

Bergson H., Śmiech. Esej o komizmie, przeł. S. Cichowicz, Warszawa 1995.

Canguilhem G., Normalne i patologiczne, przekł. i posłowie P. Pieniążek, Gdańsk 2000.

Czaplejewicz E., Adresat w poezji Leśmiana, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1973.

Goffman E., Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, przeł. A. Dzierżyńska, J. Tokarska-Bakir, Gdańsk 2007.

Grochowski P., Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach, Toruń 2009.

Karpowicz T., Poezja niemożliwa. Modele Leśmianowskiej wyobraźni, Wrocław 1975.

Kowalewska M., Od kontynuacji do stylizacji: wiersze balladowe Bolesława Leśmiana wobec tradycji gatunku, „Pamiętnik Literacki” 2003, nr 3.

Leśmian B., Szkice literackie, oprac. J. Trznadel, Warszawa 1959.

Leśmian B., Utwory rozproszone. Listy, zebrał i oprac. J. Trznadel, Warszawa 1962.

Libera L., Romantyczność i folklor. O twórczości Jacka Malczewskiego i Bolesława Leśmiana, Poznań 1994.

Linton S., Claiming Disability. Knowledge and Identity, New York 1998.

Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2: Kultura duchowa, cz. 1, wyd. 2, Warszawa 1967.

Opacki I., Ewolucja balladowej opowieści. Zagadnienie narratora i narracji w balladzie lat 1822–1920. Lublin 1961.

Opacki I., „Pośmiertna w głębi jezior maska”, [w:] Studia o Leśmianie, red. M. Głowiński, J. Sławiński, Warszawa 1971.

Pawłowska-Jądrzyk B., Makabreska wobec ciężaru i lekkości istnienia, „Sztuka i Filozofia” 1999, t. 17.

Rowiński C., Człowiek i świat w poezji Leśmiana. Studium filozoficznych koncepcji poety, Warszawa 1982.

Rymkiewicz J. M., Leśmian. Encyklopedia, Warszawa 2001.

Sandauer A., Filozofia Leśmiana, [w:] A. Sandauer, Pisma zebrane, t. 1: Studia o literaturze współczesnej, Warszawa 1985.

Sandauer A., Pośmiertny tryumf Młodej Polski, [w:] A. Sandauer, Pisma zebrane, t. 1. Studia o literaturze współczesnej, Warszawa 1985.

Sidoruk E., Groteska w poezji Dwudziestolecia. Leśmian – Tuwim – Gałczyński, Białystok 2004.

Sławiński J., Semantyka poetycka Leśmiana, [w:] Studia o Leśmianie, red. M. Głowiński, J. Sławiński, Warszawa 1971.

„Studia Socjologiczne” 2014, nr 2 (213) [temat numeru: Niepełnosprawność. Wyzwania teorii i praktyki].

Szczerbowski A., Bolesław Leśmian, Warszawa 1938.

Tokarska-Bakir J., Wstęp do wydania polskiego, [w:] E. Goffman, Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, przeł. A. Dzierżyńska, J. Tokarska-Bakir, Gdańsk 2007.

Trznadel J., Twórczość Leśmiana. (Próba przekroju), Warszawa 1964.

Utopia ciała doskonałego. Z Lucienem Sfezem rozmawia Georges Vigarello, przeł. P. Gruszczyński, „Res Publica Nowa” 1997, nr 6 (105).

Węgrzyniak A., „Znikomek”. O Leśmianowskiej redukcji metafizyki, [w:] Miniatura i mikrologia, red. A. Nawarecki, t. 1, Katowice 2000.

Zarych E., Postacie kalek w utworach Bolesława Leśmiana: zwycięstwo ciała czy ducha?, „Teksty Drugie” 1999, nr 6 (59).

Ziomek J., Parodia jako problem retoryki, [w:] J. Ziomek, Rzeczy komiczne, Poznań 2000.

Podgląd   

Pobrania

Opublikowane

31.12.2018

Jak cytować

Kokoszka, M. „Leśmianowska Ballada O niedoskonałości”. Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego, t. 4, grudzień 2018, s. 261-74, doi:10.34768/fp2018a16.