Zdania afinitywne w ujęciu kontrastywnym i diachronicznym na podstawie wybranych fragmentów tekstu Psałterza floriańskiego

Monika Schönherr

doi:10.61827/fp2024a11

Autor

Monika Schönherr Zakład Językoznawstwa Niemieckiego, Uniwersytet Zielonogórski https://orcid.org/0000-0002-8098-6580 (unauthenticated)

DOI:

https://doi.org/10.61827/fp2024a11

Słowa kluczowe:

afinitywność, zdania bezczasownikowe , forma finitywna/osobowa czasownika, zdania afinitywne , analiza korpusowa , Psałterz floriański

Abstrakt

Pomimo istnienia różnych podejść syntaktycznych, w gramatyce tradycyjnej jako obiekt badawczy nadal dominują zdania zawierające czasownik finitywny. Zdania pozbawione elementu werbalnego nie są uwzględniane w wiodących teoriach składniowych. Samo istnienie tych syntagm podważa jednak tradycyjne rozumienie pojęcia zdania. W artykule dokonano analizy właściwości morfosyntaktycznych zdań bezczasownikowych na podstawie tekstu Psałterza floriańskiego. Pokazano, że afinitywne modele zdań należy uznać za pełnoprawne syntagmy. Uniwersalność i regularność zdań pozbawionych verbum finintum oraz ich niezależność w kodowaniu predykacji nakazują uznać je pod względem tworzenia zdań za równoprawne formacje zdaniowe.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Monika Schönherr - Zakład Językoznawstwa Niemieckiego, Uniwersytet Zielonogórski

Adiunkt w Zakładzie Językoznawstwa Niemieckiego w Instytucie Germanistyki Uniwersytetu Zielonogórskiego. Doktorat obroniła w 2009 r. na Uniwersytecie Juliusza Maksymiliana w Würzburgu na Wydziale Językoznawstwa Niemieckiego. Jej zainteresowania badawcze skupiają się na problematyce składni języka niemieckiego oraz diachronicznym i kontrastywno-typologicznym porównaniu języków, a także ogólnych zagadnieniach gramatyki historycznej, lingwistyki korpusowej ze szczególnym uwzględnieniem tekstów staroniemieckich.

Bibliografia

Schönherr M., Zdania afinitywne w ujęciu kontrastywnym i diachronicznym na podstawie wybranych fragmentów tekstu Psałterza floriańskiego, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2024, nr 10, https://doi.org/10.61827/fp2024a11.

Psałterz Floriański, Biblioteka Narodowa, Warszawa Rps BN 8002. Vormals Stiftsbibliothek Sankt Florian bei Linz, III 206. Lat.-poln.-dt. Psalterium mit Cantica und zwei Prologen, circa 1398-1410.

Ágel V., Grammatische Textanalyse. Textglieder, Satzglieder, Wortgruppenglieder, Berlin–Boston 2017.

Bartmiński J., Swoiste formy orzeczeń w języku ustnym (orzeczenie onomatopeiczne, kompozycjonalne, zaimkowe, podwojone), [w:] Studia nad składnią polszczyzny mówionej, red. T. Skubalanka, Wrocław 1978.

Behr I., Verblose Sätze in fiktionalen Texten: zwischen Statik und Dynamik, „Zeitschrift des Verbandes Polnischer Germanisten” 2014 (4).

Behr I., Quintin H., Verblose Sätze im Deutschen. Zur syntaktischen und semantischen Einbindung verbloser Konstruktionen in Textstrukturen, Tübingen 1996.

Chromik G., Mittelalterliche deutsche Sprachinseln in Oberschlesien, Kleinpolen und Rotreußen, [w:] Deutsch in Mittel-, Ost und Südosteuropa, red. P. Hannes, B. Weber, J. Wellner, Regensburg 2019 (DOI: https://doi.org/10.5283/epub.41413).

Cybulski M., Język piętnastowiecznej części „Psałterza floriańskiego”. Składnia zdania pojedynczego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 1993, t. 29 (DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.29).

Gębarowicz M., Psałterz Floriański i jego geneza, Wrocław–Warszawa–Kraków 1965.

Hanamann R., Der deutsche Teil des Florianer Psalters: Sprachanalyse und kulturgeschichtliche Einordnung, Frankfurt am Main 2010.

Hennig M., Ist „fragmentarischer Satz” eine grammatische Kategorie?, [w:] Fragmentarische Äußerungen im Deutschen, red. J.-F. Marillier, E. Vargas, Tübingen 2016.

Heringer H.-J., Deutsche Syntax dependentiell, Tübingen 1996.

Humboldt W., Über die Verschiedenheiten des menschlichen Sprachbaus und ihren Einfluss auf die geistige Entwicklung des Menschengeschlechts, [w:] Wilhelm von Humboldts Schriften zur Sprache, Frankfurt am Main 1836/2020, s. 289-549.

Janigane-Prokai K., Afinite Nebensatzkonstruktionen und ihre Geschichte, Frankfurt a.M. 2003.

Kałkowska A., Predykatywne konstrukcje niewerbalne w historii języka polskiego, [w:] Studia z polskiej składni historycznej, red. J. Konieczna-Twardzikowa, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1976.

Kamińska M., Psałterz floriański. Monografia językowa, cz. I: Ortografia, fonetyka, fleksja imion, Wrocław–Warszawa–Kraków 1981.

Klein W., Ellipse, [w:] Syntax. Ein internationales Handbuch zeitgenössischer Forschung, red. J. Jacobs, A. von Stechow, W. Sternefeld, T. Vennemann, Berlin–New York 1993.

Kotin M.L., Die Sprache in statu movendi. Sprachentwicklung zwischen Kontinuität und Wandel, t. 2, Heidelberg 2007.

Kotin M.L., ‚Sein’. Eine genealogisch-typologische Fallstudie über das Verbum substantivum, „Sprachwissenschaft” 2014, 39 (1).

Kotin M.L., Tempus, Modus und Modalverben in Notkers Psalmenbuch im Vergleich zu Luthers Psalmenübersetzung und zum neuhochdeutschen Psalter, „Moderna språk” 2021 (1) (DOI: https://doi.org/10.58221/mosp.v115i1.6901).

Kotin M.L., Zum Einfluss der Sprachkontakte auf den Sprachwandel, „Humanistica” 2019, 21 (3).

Kotin M.L., Schönherr M., Infinite, afinite und verblose Sätze aus diachroner und typologischer Sicht, [w:] Kurze Formen in der Sprache / Formes breves de la langue. Syntaktische, semantische und textuelle Aspekte/aspects syntaxiques, sémantiques et textuels, red. A.L. Daux-Combaudon, A. Larrory Wunder, Tübingen 2020.

Kubica S., Die deutsche Sprache des Florianer Psalters. Ein Versuch, Poznań 1929.

Kubica S., Zur deutschen Sprache des Florianer Psalters, „Archivum Neophilologicum” 1930, 1 (1).

Nehring W., Altpolnische Sprachdenkmäler. Systematische Übersicht. Würdigung der Texte. Ein Beitrag zur slavischen Philologie, Berlin 1886.

Nehring W., Iterer Florianense. O Psałterzu florjańskim łacińsko-polsko-niemieckim, w szczególności o polskim jego dziale, Poznań 1871.

Ortner H., Textsortenspezifische Kurzsatztypen, „Deutsche Sprache” 1982 (10).

Schönherr M., Satzkonstruktionen ohne Verbum Finitum: Diachrone, synchrone und panchrone Zugriffe auf ein vergessenes Phänomen der deutschen Syntax, „Kwartalnik Neofilologiczny” 2018, 4 (65).

Schönherr M., Weniger ist mehr: Zur Pragmatik verbloser (Nicht-)Sätze, „Moderna språk” 2022 (1).

Simmler F., Nominalsätze im AHD, [w:] Althochdeutsch. Syntax und Semantik, red. Y. Desportes, Lyon 1992.

Wyrwas K., Językowe sposoby wyrażania punktu kulminacyjnego w opowiadaniach potocznych, „Stylistyka” 2023, nr 23.

Zifonun G., Kommunikative Einheiten in der Grammatik, Tübingen 1987.

Zifonun G., Hoffmann L., Strecker B., Grammatik der deutschen Sprache, Berlin 1997.