Recepcja literackiej Nagrody Nobla dla Elfriede Jelinek w wybranych dziennikach i tygodnikach polskich z 2004 roku. Przyczynek do analizy zjawiska
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2017a3Słowa kluczowe:
Elfriede Jelinek, literacka Nagroda Nobla, recepcja, polska prasaAbstrakt
Artykuł podejmuje próbę analizy recepcji literackiej Nagrody Nobla dla Elfriede Jelinek w polskiej prasie (dzienniki i tygodniki) w 2004 roku. Celem badania było uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania: w jaki sposób została przedstawiona noblistka oraz jej twórczość? Czy zróżnicowanie światopoglądowe gazet miało wpływ na ocenę werdyktu Akademii? Czy zaangażowanie polityczne Elfriede Jelinek rzutowało na ocenę jej pisarstwa? Austriacka prozaiczka, która została uhonorowana najważniejszym literackim laurem, była w Polsce praktycznie zupełnie nieznana przed 2004 rokiem. Akademia Szwedzka doceniła jej dokonania „za muzyczny potok głosów i kontrgłosów w powieściach i dramatach, za nadzwyczajną lingwistyczną pasję odsłaniania absurdu społecznych klisz i ich ujarzmiającej mocy”.
Pobrania
Bibliografia
LITERATURA CYTOWANA
ANR, Jelinek polityczna, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 237.
ANR, Tony lukru, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 238.
Bauer Z., Ślamazarna walka płci, „Nowe Książki” 1998, nr 4.
Bratkowski P., Nobel za kontrowersje, „Newsweek” 2004, nr 42.
Die Nestbeschmutzerin, Jelinek & Österreich, red. P. Janke, Wien 2002.
Dunin K., Nobel dla wszystkich?, „Wysokie Obcasy” 2004, nr 42.
Franczak K., Kalający własne gniazdo. Artyści i obrachunek z przeszłością, Kraków 2013.
Głowacka M., Różycki M., Sadłocha J., Stadtmüller E., Nagroda Nobla jako symbol globalnych norm i idei społecznych, Wrocław 2016.
Godlewski K., Chłodno we Frankfurcie, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 237.
Górny G., Leksykon literackich laureatów Nagrody Nobla, Kraków 1993.
Górny G., Lewy sztokholmski, „Wprost” 2004, nr 42.
Górny J., Twórczość i biografia Elfriede Jelinek w gazetach i czasopismach polskich, [w:] „Mówię i mówię”. Teatralne maski Elfriede Jelinek, red. M. Szczepaniak, Bydgoszcz 2008.
Hollender B., Okrutna „Pianistka”, „Rzeczpospolita” 2004, nr 237.
Jelinek E., Choroba albo współczesne kobiety. Jak sztuka, przeł. M. Zeller, „Dialog” 1994, nr 6.
Jelinek E., jesteśmy przynętą, kochanie!, przeł. A. Majkiewicz, J. Ziemska, Warszawa 2009.
Jelinek E., Macht nichts. Mała trylogia śmierci, przeł. S. Lisiecka, „Tygiel Kultury” 2002, nr 4/6.
Jelinek E., Moja sztuka protestu. Eseje i przemówienia, red. A. Jezierska, M. Szczepaniak, przeł. K. Bikont, M. Cieszkowski, A. Jezierska et al., Warszawa 2012.
Jelinek E., Mourez par la voix terrible de l’amour!, [w:] „W błękicie kształt swój odmalować”. Antologia współczesnej poezji austriackiej, wybór S. H. Kaszyński, Poznań 1972.
Jelinek E., Nora. Clara S. Zajazd, przeł. S. Lisiecka, D. i K. Sajewscy, Kraków 2001.
Jelinek E., O Bernhardzie, przeł. M. Kędzierski, „Kwartalnik Artystyczny” 2009, nr 3.
Jelinek E., Pianistka, przeł. R. Turczyn, Warszawa 1997; Warszawa 2004.
Jelinek E., Prezydent Wietrzyk Zachodni, przeł. J. Zychowicz, „Lewą Nogą” 2002, nr 14.
Jelinek E., Rechnitz (Anioł Zagłady), przeł. M. Muskała, [w:] M. Muskała, Między „Placem Bohaterów” a „Rechnitz”. Austriackie rozliczenia, Kraków 2016.
Jelinek E., wir sind lockvögel baby!, Reinbek bei Hamburg 1970.
Jelinek E., „że do tej pory pustoszono sztukę”, przeł. T. Karpowicz, [w:] Poezja XX wieku. Austria, NRD, RFN, Szwajcaria, Wrocław 1980.
Kałużyński Z., Pamiętnik Orchidei. Zapiski ocalonego z XX wieku, Michałów-Grabina 2003.
Kaszyński S.H., Elias Canetti. Szkic do portretu, [w:] Niemieckojęzyczni laureaci Nagrody Nobla, red. K. Ruchniewicz, M. Zybura, Wrocław 2006.
Kiejna A., Co powiedzą kobiety? „Pianistka”, czyli apologia wstrętu, „Rzeczpospolita” 2001, nr 263.
Kiejna A., Niepokorne spojrzenie. Literacki Nobel dla Elfriede Jelinek, „Rzeczpospolita” 2004, nr 238.
Kowalczyk J. R., Dusza sześciu Walkirii, „Rzeczpospolita” 2004, nr 237.
Kozioł U., To nie jest wielka literatura, „Rzeczpospolita” 2004, nr 237.
Kuc M., Faworyci literatury, „Rzeczpospolita” 2004, nr 284.
Legeżyńska A., Krytyk jako domokrążca. Lekcje literatury z lat 90, Poznań 2002.
Likowska E., Pierwszy Nobel literacki w Austrii, „Przegląd” 2004, nr 42.
Ł. G., Wydobyta z piwnicy, „Rzeczpospolita” 2004, nr 237.
Majkiewicz A., Intertekstualność – implikacje dla teorii przekładu. Wczesna proza Elfriede Jelinek, Warszawa 2008.
Majkiewicz A., Krytyczna recepcja prozy Elfriede Jelinek w Polsce, [w:] Jelinek po polsku. Tłumaczenia i inscenizacje, red. M. Szczepaniak, Bydgoszcz 2014.
Masłoń K., Antyaustriackie gadanie, „Rzeczpospolita” 2004, nr 237.
Masłoń K., Nagroda za brutalny język, „Rzeczpospolita” 2004, nr 237.
Marzec B., Wydrążony temat, „Rzeczpospolita” 2004, nr 237.
Miecznicka M., Spacer po szkle, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 288.
Muskała M., Bajki, bebechy, bestsellery, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 246.
Pawłowski R., Krytyka sielskich Alp, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 237.
Pełka A., Elfriede Jelinek. „Femme fatale” współczesnej literatury austriackiej, [w:] Niemieckojęzyczni laureaci Nagrody Nobla, red. K. Ruchniewicz, M. Zybura, Wrocław 2006.
Piekarska M., Gliński vs. porno w teatrze, „Gazeta Wyborcza” 2015, nr 272.
Piekarska M., Narodziny Gwiazdy, „Tygodnik Wrocław”, 27 listopada 2015, dodatek do „Gazety Wyborczej” 2015, nr 227.
Piekarska M., Teatr i cały ten seks, „Gazeta Wrocław”, 21-22 listopada 2015, dodatek do „Gazety Wyborczej” 2015, nr 272.
Piekarska M., „Śmierć i dziewczyna” – Marciniak o głodzie uczuć, „Gazeta Wyborcza” 2015, nr 273.
Rubinowicz-Gründler A., Elfriede Jelinek: nie umiem się niczym cieszyć, „Wysokie Obcasy” 2004, nr 42.
Schenkermayr C., Koniec mitu – początek burleski? Próba przybliżenia relacji między dekonstrukcją mitu a burleskowym komizmem w wybranych dramatach Elfriede Jelinek, przeł. I. Okulska, [w:] Felix Austria – dekonstrukcja mitu? Dramat i teatr austriacki od początku XX wieku, red. M. Leyko, A. Pełka, K. Prykowska-Michalak, Kraków 2012.
Sobolewski T., „Pianistka”, czyli perwersyjna Erika, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 237.
Sugiera M., W cieniu Brechta. Niemieckojęzyczny dramat powojenny 1945-1995, Kraków 1999.
Sz. J., „Pianistka” z Noblem, „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 237.
Szczuka K., [wypowiedź], „Gazeta Wyborcza” 2004, nr 237.
Trznadel J., Kolaboranci. Tadeusz Boy-Żeleński i grupa komunistycznych pisarzy we Lwowie 1939-1941, Komorów 1998.
Trznadel J., Spojrzeć na Eurydykę. Szkice literackie, Kraków 2003.
„W ogóle mnie nie ma…”, z Elfriede Jelinek rozmawia Riki Winter, przeł. A. Kopacki, „Literatura na Świecie” 1997, nr 1/2.
Żabski T., Proza jarmarczna XIX wieku. Próba systematyki gatunkowej, Wrocław 1993.
Źródła internetowe
Announcement of the 2004 Nobel Prize in Literature (10 minutes), [https://www.nobelprize.org/mediaplayer/index.php?id=107], [dostęp: 11.12.2016].
Dlaczego Jelinek?, [https://www.wprost.pl/68606/Dlaczego-Jelinek.html], [dostęp: 03.01.2016].
Międzynarodowe warsztaty dla młodych naukowców: Elfriede Jelinek i literatury europejskie, [http://www.ukw.edu.pl/strona/konferencje/konferencje/26230/warsztay_jelinek_ukw], [dostęp: 03.01.2016].
Nomination and Selection of Literature Laureates, [https://www.nobelprize.org/nomination/literature/], [dostęp: 03.01.2016].
Słownik języka polskiego, [http://sjp.pwn.pl/sjp/czytad%C5%82o;2450979], [dostęp: 03.01.2016].
The Nobel Prize in Literature 2004 Elfriede Jelinek, [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2004/], [dostęp: 11.12.2016].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Jakub Rawski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
