References to Adam Mickiewicz’s works in the pronouncements of John Paul II enunciated in the years 1978-2005. Around intertextuality issues
DOI:
https://doi.org/10.34768/fp2016a11Keywords:
Adam Mickiewicz, John Paul II, locus theologicus, dialogue with culture, intertextualityAbstract
The authoress of the study presents Jonh Paul II’s references to characters and output of a romantic poet contained in the pope’s statements spoken during his entire pontificate: 1978-2005. The pope uses all literary genres, alludes also to nonliterary writings but the most frequently cited seems to be epic: Sir Thaddeus [Pan Tadeusz] (16 times), The books of the Polish nation and its pilgrimages [Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego] (6 times), The rules [Skład zasad] (2 times), Forefathers’ Eve [Dziady], part III (2 times), Romanticism [Romantyczność] (once), Ode to youth [Oda do młodości] (once), Evening talk [Rozmowa wieczorna] (once), Christmas [Boże Narodzenie] (in: Sentences and notes [Zdania i uwagi...]) (once). Karol Wojtyła’s allusions to Mickiewicz’s works are appointed or nonappointed quotations, cryptocitations. John Paul II sometimes makes paraphrases of the poet’s words, too. The references to life and output of Adam Mickiewicz have been assigned both expressive and impressive functions, they bring a chance for establishing a dialogue with compatriots and also become a way of the national culture’s popularization – even abroad. Some quotations are allegative or substitutive. The author of the article justifies in this way that for the pope theologians – as for contemporary theologians – is so-called ‘theological place’ (locus theologicus). Therefore, fiction is the source to which he referred in order to present the truths of faith contained in the Bible and the teaching of the Church.
Downloads
References
LITERATURA CYTOWANA
Wypowiedzi Jana Pawła II
Książki
Jan Paweł II, Dar i Tajemnica. W pięćdziesiątą rocznicę moich święceń kapłańskich, Kraków 1996.
Jan Paweł II, Fides et ratio, Watykan, 1998.
Jan Paweł II, List do artystów, Watykan, 1999.
Jan Paweł II, Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci, Kraków 2005.
Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei. Jan Paweł II odpowiada na pytania Vittoria Messoriego, Lublin 1994.
Przemówienia, homilie i inne wypowiedzi
Jan Paweł II, Ai membri della fondazione „Giovanni Paolo II” (Watykan, 26 października 1995), IGPII, XVIII, 2.
Jan Paweł II, Alla comunità Polacca di Parigi. La vostra voce di emigrati è preziosa per la patria (Paryż, 31 maja 1980), IGPII, III, 1.
Jan Paweł II, Alla comunità polacca nel terreno Hamtramck a Detroit, (Detroit – Hamtramck, 19 września 1987), IGPII, X, 3.
Jan Paweł II, Alla comunità polacca nella chiesa dello Spirito Santo (Wilno, 5 września 1993), IGPII, XVI, 2.
Jan Paweł II, Alla Messa per i 600 anni della Madonna di Jasna Góra (Castel Gandolfo, 26 sierpnia 1982), IGPII, V, 3.
Jan Paweł II, Allocuzione nella sinagoga durante l’incontro con comunità ebraica della città do Roma, p. 4 (Rzym, 13 kwietnia 1986), IGPII, IX, 1.
Jan Paweł II, Do pielgrzymów polskich (Watykan, 16 maja 1979), NP II, 1.
Jan Paweł II, Do wspólnoty polskiej w Stambule. Wyjątkowe znaczenie wspólnoty polskiej w Turcji (Istambuł, 30 listopada 1979), NP II, 2.
Jan Paweł II, Eucharystia: sakrament bliskości Boga. Audiencja generalna (Watykan, 13 czerwca 1979), NP II, 1.
Jan Paweł II, Homilia w czasie Mszy świętej odprawionej pod Szczytem Jasnej Góry (Częstochowa, 4 czerwca 1979), PDO.
Jan Paweł II, Il dialogo con gli ebrei. Udienza generale, (Watykan, 28 kwietnia 1999) IGPII, XXII, 1.
Jan Paweł II, L’incontro con gli emigrati dalla Polonia e da altri paesi (Caracas, 27 stycznia 1985), IGPII, VIII, 1.
Jan Paweł II, L’incontro con la comunità polacca in Chile (Santiago do Chile, 4 kwietnia 1987), IGPII, X, 1.
Jan Paweł II, L’inontro nella nunziatura apostolica con gli immigrati polacchi (Kopenhaga, nuncjatura, 6 czerwca 1989), IGPII, XII, 1.
Jan Paweł II, La storica testimonianza dell’emigrazione pollaca. Alla comunità polacca (Londyn, 30 maja 1982), IGPII, V, 2.
Jan Paweł II, La visita alla Casa Generalizia della Congregazione della Risurrezione di Nostro Signore Gesù Cristo (Watykan, 4 stycznia 1987), IGPII, X, 1.
Jan Paweł II, Messa per un gruppo di polacchi (Castel Gandolfo, 18 sierpnia 1984), IGPII, VII, 2.
Jan Paweł II, Modlitwa do Madonny z Jasnej Góry (Rzym, 25 stycznia 1983), NP VI, 1.
Jan Paweł II, Msza święta dla polskich pielgrzymów. Matka Boska Częstochowska w kaplicy papieskiej (Castel Gandolfo, 18 sierpnia 1984), NP VII, 2.
Jan Paweł II, Na rozpoczęcie pontyfikatu (Watykan, 22 października 1978), NP I.
Jan Paweł II, Pielgrzymka do żywej świątyni Ludu Bożego. Audiencja generalna po wizycie na Litwie, Łotwie i w Estonii. Do Polaków uczestniczących w audiencji generalnej (Watykan, 15 września 1993), OR 14(1993), 12.
Jan Paweł II, Pozdrowienie po Mszy św. [nietytułowana wypowiedź zamieszczona w artykule:] Kronika podróży (Auckland, 22 listopada 1986), OR 8(1987), 1.
Jan Paweł II, Przemówienie do młodzieży akademickiej zgromadzonej przed kościołem św. Anny, (Warszawa, 3 czerwca 1979), PDO.
Jan Paweł II, Przemówienie do młodzieży zgromadzonej na Wzgórzu Lecha (Gniezno, 3 czerwca 1979), PDO.
Jan Paweł II, Przypatrzcie się bracia powołaniu waszemu. Msza św. w Kościele św. Kleta (Włochy, Rzym, 28 stycznia 1996), OR 17(1996), 3, s. 40.
Jan Paweł II, Śladami pielgrzymów do sanktuarium w Gwadelupie. Audiencja generalna (Watykan, 24 stycznia 1979), NP, II, 1.
Jan Paweł II, Udienza generale. Lo Spirito Santo nei rapporti del Divine Gesù con sua Madre. Ai fedeli di espressione polacca (Watykan, 4 lipca 1990), IGPII, XIII, 2.
Jan Paweł II, Udienza generale. Preghiera alla Madonna di Jasna Góra (Rzym, 26 stycznia 1983), IGPII, VI, 1.
Jan Paweł II, Una speciale consegna alla comunità polacca nel Canada (Toronto, 14 września, 1984) IGPII, VII, 2.
Jan Paweł II, Vilnius: La recita del Santo Rosario nel santuario dalla „Porta dell’Aurora” (Litwa, Wilno, 4 września 1993), IGPII, XVI, 2.
Jan Paweł II, Visita ufficiale di S. E. il presidente della Repubblica Polacca (Watykan, 5 lutego 1991), IGPII, XIII, 1.
Jan Paweł II, Wasz dar oddaję Bogu, ażeby służył ludziom. Przemówienie podczas poświęcenia Domu Polskiego im. Jana Pawła II (Watykan, 8 października 1981), OR 2(1981), 10.
Jan Paweł II, Zachowajcie wierność Chrystusowi, jego Krzyżowi, Kościołowi, (Watykan,23 października 1978), NP I.
Dzieła Adama Mickiewicza
Mickiewicz A., Boże narodzenie, [Zdania i uwagi z dzieł Jakuba Bema, Anioła Ślązaka (Angelus Silesius) i Sę Martena], [w:] A. Mickiewicz, Dzieła, t. I, oprac. C. Zgorzelski, Warszawa 1993, s. 382.
Mickiewicz A., Dziady cz. III. Lekcja literatury z Zofia Stefanowską, Kraków 1998
Mickiewicz A., Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego, oprac. Z. Stefanowska [BN, I, nr 17], Wrocław 1956.
Mickiewicz A., Oda do młodości, [w:] A. Mickiewicz, Poezje, wstęp W. Kubacki, wybór i objaśnienia J. Kallenbach, Wrocław 1949.
Mickiewicz A., Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem, oprac. S. Pigoń [BN, I, nr 83], Wrocław 1980.
Mickiewicz A., Romantyczność [tom Ballady i romanse], [w:] A. Mickiewicz, Wybór poezyj, t. 1, oprac. C. Zgorzelski, [BN, I, nr 6], Wrocław 1974, s. 101-105.
Mickiewicz A., Rozmowa wieczorna, [w:] A. Mickiewicz, Dzieła wszystkie, t. I, cz. III: Wiersze 1829-1855, oprac. C. Zgorzelski, Warszawa 1993, s. 327-328.
Mickiewicz A., Skład zasad, [w:] A. Mickiewicz, Dzieła , t. XII: Legion polski. Trybuna Ludów, red. S. Kieniewicz, Warszawa 1997.
Opracowania
Accattoli L., Jan Paweł II wielki, tłum., S. Klim, Wrocław 2006.
Bartnik C., Efeski sobór, [w:] EK, t. IV, red. R. Łukaszyk [et. al.], Lublin 1983.
Bolecki W., Historyk literatury i cytaty, [w:] idem, Pre-teksty i teksty, Warszawa 1998
Borowczyk J., Zesłane pokolenie. Filomaci w Rosji (1924 – 1870), Poznań 2014.
Boryś W., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005.
Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927.
Brzozowski J., Odczytywanie romantyków. Szkice i notatki o Mickiewiczu, Malczewskim i Słowackim, Kraków 2002.
Burta M., Reszta prawd. „Zdania i uwagi” Adama Mickiewicza, Warszawa 2005.
Chrostowski W., Bóg, Biblia, Mesjasz. Z ks. prof. Waldemarem Chrostowskim rozmawiają: Grzegorz Górny i Rafał Tichy, Warszawa 2007.
Chrostowski W., Kościół. Żydzi. Polska. Z ks. prof. Waldemarem Chrostowskim rozmawiają: Grzegorz Górny i Rafał Tichy, Warszawa 2009.
Drączkowski F., Patrologia, Pelplin 1988.
Głowiński M., O intertekstualności, [w:] idem, Poetyka i okolice, Warszawa 1992.
Grzywna – Wieleczek A., „Jest więcej prawd w piśmie”. Mickiewiczowskie „Zdania i uwagi” w kontekście Biblii, Lublin 1994
Janion M. [Głos w dyskusji], „Jeśliś urodził Boga…” Dyskusja, [w:] Nasze pojedynki o romantyzm, red. D. Siwicka, M. Bieńczyk, Warszawa 1995.
Kuczyńska-Mędrek J., Ambroży, [w:] EK, t. I, red. F. Gryglewicz [et. al.], Lublin 1973.
Kudasiewicz J., Teksty ustanowienia Eucharystii, [w:] Biblia Eucharystii, red. S. Szymik, Lublin 1997.
Langkammer H., Eucharystia jako anamneza, [w:] Biblia o Eucharystii, red. S. Szymik, Lublin 1997, s. 43 – 49.
Lecomte B, Pasterz, tłum. M. Romanek [et. al.], Kraków 2006.
Linde S. B., Słownik języka polskiego, Lwów 1855, t. 2.
Markiewicz H., O cytatach i przypisach, Kraków 2004.
Markiewicz H., Odmiany intertekstualności, [w:] idem, Wymiary dzieła literackiego, Kraków 1996.
Napiórkowski S., Maryja. III. W nauczaniu Kościoła, EK, t. XII, red. S. Witek [et. al.], Lublin 2008.
Norwid C., List do Jana Skrzyneckiego [Rzym, 15 kwietnia 1848], [w:] C. Norwid, Pisma wszystkie, C. oprac. W. Gomulicki, t. VIII, Warszawa 1971.
Norwid C., List do Józefa Bohdana Zaleskiego [Rzym, 24 kwietnia 1848], [w:] C. Norwid, Pisma wszystkie, oprac. W. Gomulicki, t. VIII, Warszawa 1971.
Opacki I., Bóg w literaturze polskiej, EK, t. II red. F. Gryglewicz [et. al.], Lublin 1976 .
Piechota M., Lyszczyna J., Słownik Mickiewiczowski, Katowice 2000.
Pigoń S., Autograf „Zdań i uwag” A. Mickiewicza, Wilno 1928.
Pigoń S., Fundamenty ideowe Legionu, [w:] Zawsze o Nim. Studia i odczyty o Mickiewiczu, Warszawa 1960.
Pyczek W., „I ja z nią pójdę gdzieś tam szukać Boga”, [w:] Zygmunt Krasiński – nowe spojrzenia, red. G. Halkiewicz-Sojak, B. Burdziej, Toruń 2001.
Riccardi A., Jan Paweł II. Biografia, tłum. K. Stopa, Częstochowa 2014.
Rymkiewicz J. M. [i in.] Mickiewicz. Encyklopedia, Warszawa 2011.
Seul A., Dom i mała ojczyzna Karola Wojtyły, [w:] Powrót do domu: studia z antropologii i poetyki przestrzeni, praca zbiorowa pod red. D. Kulczyckiej i A. Seul, Zielona Góra 2012.
Seul A., Literatura polska w wypowiedziach Jana Pawła II skierowanych do Kościoła powszechnego, [w:] Zostawił w nas ślad, red. J. Chyła, T. Huzarek, I. Smagliński, Pelplin 2014.
Seul A., Literatura polska w wypowiedziach Jana Pawła II. Sacrum. Prawda. Dobro. Piękno, Poznań 2014.
Seul A., Odniesienia do myśli i języka Cypriana Norwida w wypowiedziach Jana Pawła II podczas pielgrzymek do Polski, [w:] Język religijny dawniej i dziś, t. 4, red. ks. P. Bortkiewicz, S. Mikołajczak, M. Rybka, Poznań 2009.
Seul A., W blasku tajemnic światła Romana Brandstaettera, Poznań 2014.
Skwarczyńska S., Mickiewiczowskie „Powinowactwa z wyboru”, Warszawa 1957.
Spotkanie przyjaciół Fundacji Jana Pawła II w Rzymie [brak nazwiska autora], http://www.pmk-hamburg.de/aktualnosci/1419 spotkanieprzyjaciolfundacjijanapawlaiiwrzymie (dostęp: 10 listopada 2015).
Stefanowska Z., Wstęp, [do:] A. Mickiewicz, Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego, Wrocław 1956.
Sudolski Z., Mickiewicz. Opowieść biograficzna, Warszawa 1995.
Svidercoschi G. F., Zmienił oblicze świata, tłum. E. Data, Marki 2005.
Weintraub W., Pielgrzym [hasło w:] Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 1991.
Weintraub W., Poeta i prorok. Rzecz o profetyzmie Mickiewicza, Warszawa 1982.
Wieczerska-Zabłocka J, Posłowie [w:] A. Mickiewicz, Dziady, cz. III, Wrocław 1984.
Witkowska A., [Głos w dyskusji], Polska na wiosnę. Dyskusja, [w:] Nasze pojedynki o romantyzm, red. D. Siwicka, M. Bieńczyk, Warszawa 1995.
Witkowska A., Mickiewicz. Słowo i czyn, Warszawa 1983.
Witkowska A., Przybylski R., Romantyzm, Warszawa 1977.
Zielińska M., Romantyczne manipulacje czy wyrachowanie? [w:] Nasze pojedynki o romantyzm, red. D. Siwicka, M. Bieńczyk, Warszawa 1995.
Downloads
Published
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 2016 Anastazja Seul
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyrights (a). In principle, authors who are not employed by the University of Zielona Góra retain the copyright, including publishing rights to the articles, without restrictions.
Copyrights (b). In principle, authors who are employed by the University of Zielona Góra, do not retain the copyright, including publishing rights to the articles. In such cases the copyright holder is the University of Zielona Góra.
