Shrekorewolucja, czyli przełomowy charakter produkcji animowanych

Paulina Borowczyk

doi:10.61827/fp2025a8

Autor

Paulina Borowczyk Uniwersytet Zielonogórski
https://orcid.org/0000-0002-6429-5667 Paulina Borowczyk

https://doi.org/10.61827/fp2025a8

Słowa kluczowe

Shrek • filmy dubbingowane • dialogi filmowe • relacje intertekstualne • aluzje kulturowe

Abstrakt

W niniejszym artykule skupiam się na przedstawieniu i omówieniu aspektów, które przyczyniły się do sukcesu pierwszej i drugiej części amerykańskiej produkcji Shrek. Czynniki, które omawiam, są w większości charakterystyczne również dla pozostałych filmów animowanych bądź tych z udziałem aktorów. Formuła zaproponowana przez twórców Shreka tak bardzo się sprawdziła, że animacje powstałe po 2001 r. są tworzone w podobnym duchu i sięgają po sprawdzone środki. Mowa tu m.in. o stworzeniu całej siatki aluzji do świata popkultury, absurdalnym humorze, parodii, wykorzystaniu głosów znanych aktorów czy nowoczesnych technologii komputerowych przy tworzeniu animowanych postaci i ich bajkowego świata.

Liczba wyświetleń

2026

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Biogram autora

Paulina Borowczyk, Uniwersytet Zielonogórski

Adiunkt w Pracowni Romanistycznej (Instytut Neofilologii) na Uniwersytecie Zielonogórskim. Działalność badawcza obejmuje dziedzinę przekładu audiowizualnego ze szczególnym uwzględnieniem sposobów tłumaczenia elementów kulturowych na przykładzie dzienników TV oraz filmów z dubbingiem.

Bibliografia

Borowczyk P., Shrekorewolucja, czyli przełomowy charakter produkcji animowanych, "Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego" 2025, nr 11, [fp2025a8].
[Google Scholar]

Borowczyk P., Czynniki warunkujące popularność filmów dubbingowanych – relacje intertekstualne, [w:] Przekład jako akt komunikacji międzykulturowej, red. I. Kasperska, A. Żuchelkowska, Poznań 2013.
[Google Scholar]

Borowczyk P., Gry intertekstualne w warstwach wizualnej i słownej filmów dubbingowanych, [w:] Komunikacja międzykulturowa w świetle współczesnej translatologii, Między słowami, między światami, red. B. Jeglińska, K. Kodeniec, A. Krawczyk-Łaskarzewska, J. Nawacka, Olsztyn 2015.
[Google Scholar]

Borowczyk P., Les techniques adaptatrices utilisées par les traducteurs audiovisuels dans les versions doublées (française, polonaise et allemande) du film américain „Shrek”, [w:] Francophonie et interculturalité, red. J. Lis, T. Tomaszkiewicz, Łask 2008.
[Google Scholar]

Borowczyk P., Różne oblicza Asteriksa i zielonego ogra. Studium nad tłumaczeniem dialogów, [w:] Przekład jako produkt i kontekst jego odbioru, red. I. Kasperska, A. Żuchelkowska, Poznań 2011.
[Google Scholar]

Borowczyk P., Zjawisko adaptacji w kontekście filmowym, [w:] Tłumacz: sługa, pośrednik, twórca?, red. M. Guławska-Gawkowska, K. Hejwowski, A. Szczęsny, Warszawa 2012.
[Google Scholar]

Ciapara E., „Film” 2001, nr 11.
[Google Scholar]

Ciapara E., Shrek 2, „Film” 2004, nr 7.
[Google Scholar]

Ciapara E., Shrek i… cała reszta, „Film” 2004, nr 7.
[Google Scholar]

Długosz K., Animowana rewolucja, „Przegląd” 2006, 16 kwietnia ([)].
[Google Scholar]

Giziński J., Wirtualna rzeczywistość, „Wprost” 2001, nr 29.
[Google Scholar]

Grochowska M., Po co nam dubbing, „Kino” 2004, nr 9.
[Google Scholar]

Hollender B., Shrek powraca w świetnej formie, „Rzeczpospolita” 2007, nr 150 (7747).
[Google Scholar]

Hollender B., To żaden wstyd dla aktorki zagrać krowę, „Rzeczpospolita” 2008, nr 154 (8055).
[Google Scholar]

Janikowski P., Dobry polski Szrek. Wrażliwość kulturowa tłumacza w rękach magnatów popkultury, [w:] Studia o przekładzie, nr 18: Kultura popularna a przekład, red. P. Fast, Katowice 2005.
[Google Scholar]

Kupiszewska K., Tłumaczenie też jest jak cebula – czyli o przekładzie „Shreka”, [w:] Językowy obraz świata w oryginale i w przekładzie, red. A. Szczęsny, K. Hejwowski, Siedlce 2007.
[Google Scholar]

Le Figaro, Idol z komputera. Nasz kochany ogr, „Forum” 2004, nr 27.
[Google Scholar]

Ogonowska A., Gry intertekstualne na tekście filmowym: opis mechanizmów, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria IV” 2004, nr 20.
[Google Scholar]

Ogonowska A., „Shrek” w epoce telewizji, „Kultura Popularna” 2005, nr 2 (12).
[Google Scholar]

Ogonowska A., Tekst filmowy we współczesnym pejzażu kulturowym, Kraków 2004.
[Google Scholar]

Olech J., Opowiem wam bajkę…, „Tygodnik Powszechny” 2001, nr 35 (2720).
[Google Scholar]

Orliński W., Wojny z Disneyem, „Gazeta Wyborcza” 2001, nr 162 (3766).
[Google Scholar]

Pietrasik Z., Zabójczy urok zielonego potworka, „Polityka” 2007, nr 28 (2612).
[Google Scholar]

Plewa E., Układy translacji audiowizualnych, [w:] Studi@ Naukowe 28, red. S. Grucza, Warszawa 2015.
[Google Scholar]

Raczek T., „Wprost” 2001, nr 26.
[Google Scholar]

Rogowiecki R., Julie Andrews: rola królowej to wyzwanie, „Dziennik” 2007, nr 146 (359).
[Google Scholar]

Sadownik A., Shrek jako nauczyciel? O edukacji w dobie postmodernistycznej kultury wizualnej, „Kultura Popularna” 2004, nr 1 (7).
[Google Scholar]

Sadowski M., Teściowie zielonego ogra, „Rzeczpospolita” 2004, nr 153 (6836).
[Google Scholar]

Salwa O., Zdubbinguj to jeszcze raz, Sam, „Film” 2008, nr 2.
[Google Scholar]

Sańczuk A., Atrakcyjne głosy paszczą, „Film” 2005, nr 7.
[Google Scholar]

Sikora I., Dubbing filmów animowanych. Strategie translatorskie w polskim dubbingu anglojęzycznych filmów animowanych, Nysa 2013.
[Google Scholar]

Smith S., Mój wielki zielony sequel, „Newsweek” 2004, nr 18.
[Google Scholar]

Stępniak J., Dubbing w Polsce, czyli dlaczego Will Smith nie mówi polskim głosem?, „Fragile. Pismo Kulturalne” 2015, 2 lutego ([)].
[Google Scholar]

Szahaj A., Co to jest postmodernizm? „Ethos” 1996, vol. 33-34.
[Google Scholar]

Szczygieł A., Nie dają ciała, „Film” 2002, nr 7.
[Google Scholar]

Śmiałkowski K., Najbardziej znana morda w Hollywood, „Dziennik” 2007, nr 151 (364).
[Google Scholar]

Śmiałkowski K., „Wprost” 2004, nr 27.
[Google Scholar]

Śmiałkowski K., „Wprost” 2004, nr 42.
[Google Scholar]

Wellins M., Myśleć animacją. Podręcznik dla filmowców, przeł. A. Wojnach, Warszawa 2018.
[Google Scholar]

Wójcik J., Przekorna antybaśń, „Rzeczpospolita” 2001, nr 166 (5939).
[Google Scholar]

Wróblewski J., Jak Shrek połknął Myszkę Miki, „Polityka” 2001, nr 31 (2309).
[Google Scholar]

Wróblewski J., Latać każdy może, „Polityka” 2002, nr 31 (2361).
[Google Scholar]

Zarębski K.J., Zemsta jest zielona, „Kino” 2001, nr 7-8.
[Google Scholar]

Żakieta K., Autorskie (od)tworzenie. O intertekstualnych wątkach w twórczości Tima Burtona, „Ogrody Nauk i Sztuk” 2013, nr 3 ([onis2013.267.276)].
[Google Scholar]

Budnik Ł., Timon, Osioł i inni, czyli ULUBIONE POLSKIE DUBBINGI, [2].
[Google Scholar]

Długosz K., Animowana rewolucja, [animowana-rewolucja].
[Google Scholar]

Kozłowski J., „Shrek 2”. Jeszcze śmieszniej, jeszcze lepiej, [shrek-2-2004-126924].
[Google Scholar]

Szczypiński A., Potwory i spółka (2001). Stres wrogiem zdrowia, [potwory-i-spolka-2001-stres-wrogiem-zdrowia-118593].
[Google Scholar]

Wierzbięta B. (wywiad Anny Kempys), Świat nie kończy się na dubbingu, [news-swiat-nie-konczy-sie-na-dubbingu,nId,1835815].
[Google Scholar]