Shrekorewolucja, czyli przełomowy charakter produkcji animowanych
DOI:
https://doi.org/10.61827/fp2025a8Słowa kluczowe:
Shrek , filmy dubbingowane , dialogi filmowe , relacje intertekstualne, aluzje kulturoweAbstrakt
W niniejszym artykule skupiam się na przedstawieniu i omówieniu aspektów, które przyczyniły się do sukcesu pierwszej i drugiej części amerykańskiej produkcji Shrek. Czynniki, które omawiam, są w większości charakterystyczne również dla pozostałych filmów animowanych bądź tych z udziałem aktorów. Formuła zaproponowana przez twórców Shreka tak bardzo się sprawdziła, że animacje powstałe po 2001 r. są tworzone w podobnym duchu i sięgają po sprawdzone środki. Mowa tu m.in. o stworzeniu całej siatki aluzji do świata popkultury, absurdalnym humorze, parodii, wykorzystaniu głosów znanych aktorów czy nowoczesnych technologii komputerowych przy tworzeniu animowanych postaci i ich bajkowego świata.
Pobrania
Bibliografia
Borowczyk P., Shrekorewolucja, czyli przełomowy charakter produkcji animowanych, "Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego" 2025, nr 11, https://doi.org/10.61827/fp2025a8.
Borowczyk P., Czynniki warunkujące popularność filmów dubbingowanych – relacje intertekstualne, [w:] Przekład jako akt komunikacji międzykulturowej, red. I. Kasperska, A. Żuchelkowska, Poznań 2013.
Borowczyk P., Gry intertekstualne w warstwach wizualnej i słownej filmów dubbingowanych, [w:] Komunikacja międzykulturowa w świetle współczesnej translatologii, Między słowami, między światami, red. B. Jeglińska, K. Kodeniec, A. Krawczyk-Łaskarzewska, J. Nawacka, Olsztyn 2015.
Borowczyk P., Les techniques adaptatrices utilisées par les traducteurs audiovisuels dans les versions doublées (française, polonaise et allemande) du film américain „Shrek”, [w:] Francophonie et interculturalité, red. J. Lis, T. Tomaszkiewicz, Łask 2008.
Borowczyk P., Różne oblicza Asteriksa i zielonego ogra. Studium nad tłumaczeniem dialogów, [w:] Przekład jako produkt i kontekst jego odbioru, red. I. Kasperska, A. Żuchelkowska, Poznań 2011.
Borowczyk P., Zjawisko adaptacji w kontekście filmowym, [w:] Tłumacz: sługa, pośrednik, twórca?, red. M. Guławska-Gawkowska, K. Hejwowski, A. Szczęsny, Warszawa 2012.
Ciapara E., „Film” 2001, nr 11.
Ciapara E., Shrek 2, „Film” 2004, nr 7.
Ciapara E., Shrek i… cała reszta, „Film” 2004, nr 7.
Długosz K., Animowana rewolucja, „Przegląd” 2006, 16 kwietnia (https://www.tygodnikprzeglad.pl/animowana-rewolucja/).
Giziński J., Wirtualna rzeczywistość, „Wprost” 2001, nr 29.
Grochowska M., Po co nam dubbing, „Kino” 2004, nr 9.
Hollender B., Shrek powraca w świetnej formie, „Rzeczpospolita” 2007, nr 150 (7747).
Hollender B., To żaden wstyd dla aktorki zagrać krowę, „Rzeczpospolita” 2008, nr 154 (8055).
Janikowski P., Dobry polski Szrek. Wrażliwość kulturowa tłumacza w rękach magnatów popkultury, [w:] Studia o przekładzie, nr 18: Kultura popularna a przekład, red. P. Fast, Katowice 2005.
Kupiszewska K., Tłumaczenie też jest jak cebula – czyli o przekładzie „Shreka”, [w:] Językowy obraz świata w oryginale i w przekładzie, red. A. Szczęsny, K. Hejwowski, Siedlce 2007.
Le Figaro, Idol z komputera. Nasz kochany ogr, „Forum” 2004, nr 27.
Ogonowska A., Gry intertekstualne na tekście filmowym: opis mechanizmów, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria IV” 2004, nr 20.
Ogonowska A., „Shrek” w epoce telewizji, „Kultura Popularna” 2005, nr 2 (12).
Ogonowska A., Tekst filmowy we współczesnym pejzażu kulturowym, Kraków 2004.
Olech J., Opowiem wam bajkę…, „Tygodnik Powszechny” 2001, nr 35 (2720).
Orliński W., Wojny z Disneyem, „Gazeta Wyborcza” 2001, nr 162 (3766).
Pietrasik Z., Zabójczy urok zielonego potworka, „Polityka” 2007, nr 28 (2612).
Plewa E., Układy translacji audiowizualnych, [w:] Studi@ Naukowe 28, red. S. Grucza, Warszawa 2015.
Raczek T., „Wprost” 2001, nr 26.
Rogowiecki R., Julie Andrews: rola królowej to wyzwanie, „Dziennik” 2007, nr 146 (359).
Sadownik A., Shrek jako nauczyciel? O edukacji w dobie postmodernistycznej kultury wizualnej, „Kultura Popularna” 2004, nr 1 (7).
Sadowski M., Teściowie zielonego ogra, „Rzeczpospolita” 2004, nr 153 (6836).
Salwa O., Zdubbinguj to jeszcze raz, Sam, „Film” 2008, nr 2.
Sańczuk A., Atrakcyjne głosy paszczą, „Film” 2005, nr 7.
Sikora I., Dubbing filmów animowanych. Strategie translatorskie w polskim dubbingu anglojęzycznych filmów animowanych, Nysa 2013.
Smith S., Mój wielki zielony sequel, „Newsweek” 2004, nr 18.
Stępniak J., Dubbing w Polsce, czyli dlaczego Will Smith nie mówi polskim głosem?, „Fragile. Pismo Kulturalne” 2015, 2 lutego (https://fragile.net.pl/home/dubbing-w-polsce-czyli-dlaczego-will-smith-nie-mowi-polskim-glosem/).
Szahaj A., Co to jest postmodernizm? „Ethos” 1996, vol. 33-34.
Szczygieł A., Nie dają ciała, „Film” 2002, nr 7.
Śmiałkowski K., Najbardziej znana morda w Hollywood, „Dziennik” 2007, nr 151 (364).
Śmiałkowski K., „Wprost” 2004, nr 27.
Śmiałkowski K., „Wprost” 2004, nr 42.
Wellins M., Myśleć animacją. Podręcznik dla filmowców, przeł. A. Wojnach, Warszawa 2018.
Wójcik J., Przekorna antybaśń, „Rzeczpospolita” 2001, nr 166 (5939).
Wróblewski J., Jak Shrek połknął Myszkę Miki, „Polityka” 2001, nr 31 (2309).
Wróblewski J., Latać każdy może, „Polityka” 2002, nr 31 (2361).
Zarębski K.J., Zemsta jest zielona, „Kino” 2001, nr 7-8.
Żakieta K., Autorskie (od)tworzenie. O intertekstualnych wątkach w twórczości Tima Burtona, „Ogrody Nauk i Sztuk” 2013, nr 3 (https://doi.org/10.15503/onis2013.267.276).
Budnik Ł., Timon, Osioł i inni, czyli ULUBIONE POLSKIE DUBBINGI, https://film.org.pl/a/ranking/timon-osiol-i-inni-czyli-ulubione-polskie-dubbingi-132345/2/.
Długosz K., Animowana rewolucja, https://www.tygodnikprzeglad.pl/animowana-rewolucja/.
Kozłowski J., „Shrek 2”. Jeszcze śmieszniej, jeszcze lepiej, https://film.org.pl/r/shrek-2-2004-126924/.
Szczypiński A., Potwory i spółka (2001). Stres wrogiem zdrowia, https://film.org.pl/r/potwory-i-spolka-2001-stres-wrogiem-zdrowia-118593/.
Wierzbięta B. (wywiad Anny Kempys), Świat nie kończy się na dubbingu, https://film.interia.pl/wywiady/news-swiat-nie-konczy-sie-na-dubbingu,nId,1835815.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Paulina Borowczyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (a). Co do zasady – autorzy, niebędący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, zachowują prawa autorskie, w tym prawa wydawnicze do artykułów, bez żadnych ograniczeń.
Prawa autorskie (b). Co do zasady – autorzy, będący pracownikami Uniwersytetu Zielonogórskiego, nie zachowują praw autorskich, w tym praw wydawniczych do artykułów. W takich przypadkach właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Zielonogórski.
